Previous Verse
Next Verse

Shloka 17

Śalya Installed as Commander; Coalition Agreement and Battle Arrays (शल्यसेनापत्यारोहणं व्यूहवर्णनं च)

आज सब लोग मुझे रणभूमिमें निर्भय विचरते देखें, आज समस्त पाण्डव, श्रीकृष्ण, सात्यकि, पांचाल और चेदिदेशके योद्धा, द्रौपदीके सभी पुत्र, धृष्टद्युम्न, शिखण्डी तथा समस्त प्रभद्रकगण मेरा पराक्रम तथा मेरे धनुषका महान्‌ बल अपनी आँखों देख लें ।। १४ १५ || लाघवं चास्त्रवीर्य च भुजयोश्व बल॑ युधि । अद्य पश्यन्तु मे पार्था: सिद्धाश्चन सह चारणै:,इति सत्य ब्रवीम्येष दुर्योधन न संशय: । “मैं रणभूमिमें कुन्तीके सभी पुत्रों और सामने आये हुए सोमकोंपर भी विजय प्राप्त कर लूँगा। इसमें भी संदेह नहीं कि मैं तुम्हारा सेनापति होऊँगा और ऐसे व्यूहका निर्माण करूँगा, जिसे शत्रु लाँघ नहीं सकेंगे। दुर्योधन! यह मैं तुमसे सच्ची बात कहता हूँ। इसमें कोई संशय नहीं है” प्रतीकारपरा भूत्वा चेष्टन्तां विविधा: क्रिया: । आज कुन्तीके सभी पुत्र तथा चारणोंसहित सिद्धगण भी युद्धमें मेरी फुर्ती, अस्त्र-बल और बाहुबलको देखें। मेरी दोनों भुजाओंमें जैसा बल है तथा अस्त्रोंका मुझे जैसा ज्ञान है, उसके अनुसार आज मेरा पराक्रम देखकर पाण्डव महारथी उसके प्रतीकारमें तत्पर हो नाना प्रकारके कार्योंके लिये सचेष्ट हों

lāghavaṁ cāstravīryaṁ ca bhujayoś ca balaṁ yudhi | adya paśyantu me pārthāḥ siddhāś caiva sahacāraṇaiḥ || iti satyaṁ bravīmy eṣa duryodhana na saṁśayaḥ | pratikāraparā bhūtvā ceṣṭantāṁ vividhāḥ kriyāḥ ||

สัญชัยกล่าวว่า “วันนี้ขอบุตรแห่งปฤถา จงประจักษ์ความว่องไว เดชแห่งอาวุธ และกำลังแขนของเราในศึก; แม้เหล่าสิทธะพร้อมหมู่จารณะก็จงเป็นพยาน. ทุรโยธนะ เรากล่าวแก่ท่านตามสัตย์จริง; หาได้มีความสงสัยไม่. ขอให้มหารถีฝ่ายปาณฑพ ผู้มุ่งต้านทานเรา จงเพียรพยายามด้วยวิธีการนานาประการ.”

lāghavamswiftness, agility
lāghavam:
Karma
TypeNoun
Rootlāghava
FormNeuter, Accusative, Singular
caand
ca:
TypeIndeclinable
Rootca
astra-vīryampower/valor of weapons
astra-vīryam:
Karma
TypeNoun
Rootastra-vīrya
FormNeuter, Accusative, Singular
caand
ca:
TypeIndeclinable
Rootca
bhujayoḥof (my) two arms
bhujayoḥ:
Adhikarana
TypeNoun
Rootbhuja
FormMasculine, Genitive, Dual
caand
ca:
TypeIndeclinable
Rootca
balamstrength
balam:
Karma
TypeNoun
Rootbala
FormNeuter, Accusative, Singular
yudhiin battle
yudhi:
Adhikarana
TypeNoun
Rootyudh
FormFeminine, Locative, Singular
adyatoday
adya:
TypeIndeclinable
Rootadya
paśyantulet (them) see
paśyantu:
TypeVerb
Rootdṛś (paśyati)
FormImperative, 3rd, Plural, Parasmaipada
meof me, my
me:
Sampradana
TypePronoun
Rootasmad
FormGenitive, Singular
pārthāḥthe sons of Pṛthā (Pāṇḍavas)
pārthāḥ:
Karta
TypeNoun
Rootpārtha
FormMasculine, Nominative, Plural
siddhāḥthe Siddhas
siddhāḥ:
Karta
TypeNoun
Rootsiddha
FormMasculine, Nominative, Plural
caand
ca:
TypeIndeclinable
Rootca
sahatogether with
saha:
TypeIndeclinable
Rootsaha
cāraṇaiḥwith the Cāraṇas (celestial bards)
cāraṇaiḥ:
Karana
TypeNoun
Rootcāraṇa
FormMasculine, Instrumental, Plural
itithus (quotative)
iti:
TypeIndeclinable
Rootiti
satyamtruth
satyam:
Karma
TypeAdjective
Rootsatya
FormNeuter, Accusative, Singular
bravīmiI speak, I say
bravīmi:
TypeVerb
Rootbrū
FormPresent, 1st, Singular, Parasmaipada
eṣaḥthis (I)
eṣaḥ:
Karta
TypePronoun
Rootetad
FormMasculine, Nominative, Singular
duryodhanaO Duryodhana
duryodhana:
TypeNoun
Rootduryodhana
FormMasculine, Vocative, Singular
nanot
na:
TypeIndeclinable
Rootna
saṃśayaḥdoubt
saṃśayaḥ:
Karta
TypeNoun
Rootsaṃśaya
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Duryodhana
P
Pārthas (Pāṇḍavas / sons of Kuntī)
S
Siddhas
C
Cāraṇas

Educational Q&A

The verse highlights the kṣatriya impulse to prove valor publicly—before enemies and even celestial witnesses—while implicitly warning that pride and the hunger for recognition can intensify conflict and bind warriors more tightly to destructive choices.

A warrior (as reported by Sañjaya) declares to Duryodhana that the Pāṇḍavas should witness his agility, weapon-skill, and arm-strength in battle, and he challenges them to mount countermeasures—framing the coming engagement as a test of supremacy observed by both humans and celestial beings.