Shloka 18
तौ हि संजय दुःखार्तो विज्ञाप्यौ वचनाद्धि मे । इष्टं भृत्या भृता: सम्यग् भू: प्रशास्ता ससागरा
tau hi sañjaya duḥkhārto vijñāpyau vacanād dhi me | iṣṭaṃ bhṛtyā bhṛtāḥ samyag bhūḥ praśāstā sasāgarā ||
สัญชัยกล่าวว่า “โอ้สัญชัย เมื่อได้ยินข่าวการตายของเรา บิดามารดาทั้งสองจักเศร้าโศกเป็นแน่ เพราะฉะนั้นตามคำของเรา จงกราบทูลท่านว่าเราได้ประกอบยัญพิธีโดยถูกต้อง ได้อุปถัมภ์ผู้พึ่งพิงอย่างสมควร และได้ปกครองแผ่นดินอันมีสมุทรล้อมโดยชอบธรรม”
संजय उवाच
Educational Q&A
Even amid the certainty of death in war, one’s moral accounting is framed through dharma: performing prescribed rites, protecting dependents, and ruling justly. The verse presents ethical kingship and responsibility to others as the measure of a life’s worth.
The speaker anticipates that his parents will be devastated upon hearing of his death and instructs Sanjaya to deliver a consoling report: that he fulfilled sacrificial duties, cared for those under his protection, and governed the realm properly to its farthest limits.