Previous Verse
Next Verse

Shloka 27

Duryodhana’s Post-Duel Lament and Instructions (भग्नसक्थस्य विलापः)

गान्धार्या: क्रोधदीप्ताया: प्रशमार्थमरिंदम । “शत्रुओंका दमन करनेवाले माधव! इस समय क्रोधसे जलती हुई गान्धारी देवीको शान्त करनेके लिये आपका वहाँ जाना ही मुझे उचित जान पड़ता है ।। त्वं हि कर्ता विकर्ता च लोकानां प्रभवाप्यय:,“महाबाहो! आप सम्पूर्ण लोकोंके स्रष्टा और संहारक हैं। आप ही सबकी उत्पत्ति और प्रलयके स्थान हैं। आप युक्ति और कारणोंसे संयुक्त समयोचित वचनोंद्वारा गान्धारी देवीको शीघ्र ही शान्त कर देंगे

vaiśampāyana uvāca | gāndhāryāḥ krodha-dīptāyāḥ praśamārtham ariṃdama | “śatrūṇāṃ damana-karaṇe vādhava! asmin samaye krodhena jvalantīṃ gāndhārīṃ devīṃ śāntayituṃ tava tatra gamanam eva me yuktam iva pratibhāti || tvaṃ hi kartā vikartā ca lokānāṃ prabhavāpyayaḥ | mahābāho! tvaṃ sarva-lokānāṃ sraṣṭā saṃhartā ca | tvam eva sarveṣāṃ utpatti-pralaya-sthānam | tvaṃ yukti-kāraṇa-saṃyuktaiḥ samayocitaiḥ vacobhiḥ gāndhārīṃ devīṃ śīghram eva praśamayiṣyasi”

ไวศัมปายนะกล่าวว่า “โอ้ผู้ปราบศัตรู! เพื่อระงับกานธารีผู้ลุกไหม้ด้วยพิโรธ เราเห็นว่าในกาลนี้ท่านควรไปที่นั่น. โอ้มาธวะ ผู้ข่มขวัญปวงไพรี! ท่านคือผู้สร้างและผู้ทำลายโลกทั้งหลาย เป็นทั้งบ่อเกิดและที่ดับสูญของสรรพชีวิต. โอ้ผู้มีพาหาอันเกรียงไกร ด้วยถ้อยคำอันถูกกาล ประกอบด้วยเหตุและผลอันมั่นคง ท่านจักยังพระราชินีกานธารีให้สงบลงโดยเร็ว.”

गान्धार्याःof Gandhārī
गान्धार्याः:
Sambandha
TypeNoun
Rootगान्धारी
FormFeminine, Genitive, Singular
क्रोधदीप्तायाःof (her) blazing with anger
क्रोधदीप्तायाः:
Sambandha
TypeAdjective
Rootक्रोधदीप्ता
FormFeminine, Genitive, Singular
प्रशम-अर्थम्for pacification
प्रशम-अर्थम्:
Prayojana
TypeNoun
Rootप्रशम + अर्थ
FormMasculine, Accusative, Singular
अरिंदमO subduer of foes
अरिंदम:
Sambodhana
TypeNoun
Rootअरिंदम
FormMasculine, Vocative, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Nominative, Singular
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
कर्ताcreator/doer
कर्ता:
Predicate
TypeNoun
Rootकर्तृ
FormMasculine, Nominative, Singular
विकर्ताdestroyer/undoer
विकर्ता:
Predicate
TypeNoun
Rootविकर्तृ
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
लोकानाम्of the worlds/of beings
लोकानाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootलोक
FormMasculine, Genitive, Plural
प्रभव-अप्ययःorigin and dissolution
प्रभव-अप्ययः:
Predicate
TypeNoun
Rootप्रभव + अप्यय
FormMasculine, Nominative, Singular
महाबाहोO mighty-armed one
महाबाहो:
Sambodhana
TypeNoun
Rootमहाबाहु
FormMasculine, Vocative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
G
Gandhārī
M
Mādhava (Kṛṣṇa)