Shloka 13
Duryodhana-śibira-praveśaḥ — The Pāṇḍavas Enter the Kaurava Camp; The Burning of Arjuna’s Chariot
“अनघ! जैसे सिंहने भैंसेका खून पी लिया हो, उसी प्रकार आपने महान् युद्ध ठानकर दुःशासनके रक्तका पान किया है, यह भी सौभाग्यकी ही बात है ।।
sañjaya uvāca |
anagha! yathā siṃhena mahiṣasya rudhiraṃ pītaṃ syāt tathā tvayā mahad yuddhaṃ niścitya duḥśāsanasya rudhiraṃ pītam; etad api saubhāgyasyaiva kāraṇam ||
ye viprakurvan rājānaṃ dharmātmānaṃ yudhiṣṭhiram |
mūrdhni teṣāṃ kṛtaḥ pādo diṣṭyā te svena karmaṇā ||
สัญชัยกล่าวว่า— โอ้ผู้ปราศจากมลทิน! ดุจสิงห์ดื่มโลหิตควาย ฉันใด ท่านก็ตั้งสัตย์ปฏิญาณทำศึกใหญ่ แล้วด้วยบุญวาสนาได้ดื่มโลหิตของทุศศาสน์—แม้สิ่งนี้ก็เป็นมงคลยิ่ง ผู้ใดที่ล่วงเกินพระราชายุธิษฐิระผู้ทรงธรรม บนเศียรของคนเหล่านั้นทั้งหมด ท่านได้เหยียบย่ำด้วยเดชของตนเอง; ด้วยลิขิตและด้วยกรรมของท่านเอง เรื่องนี้จึงเป็นเหตุแห่งความยินดีแท้
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse frames violent retribution within a dharmic-ethical narrative: wrongdoing against a righteous king brings consequences, and the outcome is seen as both destiny (diṣṭyā) and personal agency (svena karmaṇā). It highlights the Mahābhārata tension between moral order (dharma), justified punishment, and the grim cost of war.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra, praising the warrior who fulfilled a fierce wartime resolve by drinking Duḥśāsana’s blood, likening it to a lion’s act. He says that those who had offended Yudhiṣṭhira have been humbled—symbolically ‘trodden upon’—through the warrior’s valor, presented as a triumphant reversal of earlier humiliation.