Mahabharata 9.60.5 — Shalya Parva, Adhyaya 60, Shloka 5
Duryodhana-vadha-pratikriyā: Harṣa, Nindā, and Kṛṣṇa’s Nīti-vyākhyā (Śalya-parva 60)
फिर वहाँ राजाओंकी मण्डलीमें अपनी दोनों बाँहें ऊपर उठाकर हलधर बलरामने भयंकर आर्तनाद करते हुए कहा--'भीमसेन! तुम्हें धिक्कार है! धिक्कार है!! ।।
sañjaya uvāca | atha tatra rājamaṇḍalīmadhye bāhū samutkṣipya haladharo balarāmo bhīṣaṇam ārta-nādaṁ kṛtvā uvāca— “bhīmasena! tvāṁ dhig astu! dhig astu!! aho dhig yad adho nābheḥ prahṛtaṁ dharma-vigrahe; naitad dṛṣṭaṁ gadā-yuddhe kṛtavān yad vṛkodaraḥ.”
สัญชัยกล่าวว่า—ณ ที่นั้นท่ามกลางสภาแห่งพระราชาทั้งหลาย พระพลรามผู้ทรงคันไถชูพระกรทั้งสองขึ้น แล้วเปล่งเสียงคร่ำครวญอันน่าสะพรึง ประกาศว่า—“ภีมเสน! น่าอัปยศแก่เจ้า น่าอัปยศ! อนิจจา น่าอัปยศยิ่งนัก—ในการประลองที่อ้างว่าเป็นธรรม กลับฟาดต่ำกว่าสะดือ เรื่องเช่นนี้ไม่เคยปรากฏในศึกกระบองเลย—แต่ผู้ทำคือวฤโกทร!”
संजय उवाच
Educational Q&A
Even in war, a contest publicly framed as dharma-bound is expected to follow agreed rules; violating them (here, striking below the navel in mace-combat) is treated as a moral breach that stains victory with dishonor.
In the presence of the gathered kings, Balarama—an authority on mace-fighting—reacts with anguish and anger, publicly censuring Bhima for delivering a prohibited blow below the navel during the mace duel.
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.