Shloka 45
Vāg-yuddha and Nimitta-darśana before the Gadāyuddha
Verbal Duel and Omens
केकयै: सृग्जयैर्दप्तं पञ्चालैश्व महात्मभि: । राजन्! तदनन्तर दुर्योधनने अमितपराक्रमी बलराम, महात्मा श्रीकृष्ण, महामनस्वी पांचाल, संजय, केकयगण तथा अपने भाइयोंके साथ खड़े हुए अभिमानी युधिष्ठिरसे इस प्रकार गर्वयुक्त वचन कहा-- ।। ४३-४४ $ ।। इदं व्यवसितं युद्ध मम भीमस्य चोभयो:
kekayaiḥ sṛñjayair daptaṃ pañcālaiś ca mahātmabhiḥ | rājan tad-anantaraṃ duryodhanena amitaparākramī balarāmaḥ mahātmā śrīkṛṣṇaḥ mahāmanasvī pāñcālaḥ sañjayaḥ kekayagaṇaḥ tathā svabhrātṛbhiḥ saha tiṣṭhataḥ abhīmāninā yudhiṣṭhirena etad-vidhaṃ garvayuktaṃ vacanaṃ uktam || idaṃ vyavasitaṃ yuddhaṃ mama bhīmasya cobhayoḥ ||
สัญชัยกล่าวว่า “ข้าแต่พระราชา ครั้นเมื่อชาวเกกยะ ชาวศฤญชัย และเหล่าปัญจาลผู้มีจิตอันยิ่งใหญ่ถูกปลุกเร้าให้ฮึกเหิมในศึกแล้ว ทุรโยธนะก็เห็นยุธิษฐิระผู้หยิ่งผยองยืนอยู่พร้อมกับพระพลรามผู้มีเดชานุภาพหาประมาณมิได้ พระศรีกฤษณะผู้มีจิตอันยิ่งใหญ่ เหล่าผู้นำปัญจาลผู้สูงใจ สัญชัย หมู่เกกยะ และพี่น้องของตนเอง แล้วทุรโยธนะจึงกล่าวถ้อยคำอันโอหังว่า ‘ศึกนี้ได้ถูกกำหนดมั่นแล้ว—ระหว่างเราและภีมะ เพื่อเราทั้งสอง’”
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how pride and boastful resolve can color even a righteous cause: in war, determination (vyavasāya) must be governed by dharma and restraint, otherwise it becomes mere ego-driven rivalry.
Sañjaya reports that, amid the assembled allies (Kekayas, Sṛñjayas, Pāñcālas) and notable figures like Balarāma and Kṛṣṇa, Yudhiṣṭhira—described as proud—declares that a decisive fight has been settled between himself and Bhīma.