Shloka 203
काष्ठ भूतो55श्रमपदे वसति सम महातपा: । आश्रममें प्रवेश करते ही देवलमुनिने वहाँ बैठे हुए जैगीषव्यको देखा, परंतु जैगीषव्यने उस समय भी किसी तरह उनसे बात नहीं की। वे महातपस्वी मुनि आश्रमपर काष्ठमौन होकर बैठे हुए थे
Vaiśampāyana uvāca: kāṣṭha-bhūto 'śrama-pade vasati sama-mahātapāḥ.
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—มหาตบัสวีนั้นพำนัก ณ สถานอาศรมประหนึ่งกลายเป็นไม้—นิ่งสนิทและสำรวมยิ่ง ครั้นเทวละเข้าไปในอาศรมก็เห็นไชคีษวยะนั่งอยู่ที่นั่น แต่ไชคีษวยะยังไม่กล่าววาจาใด ๆ เลย แม้ในขณะนั้น ท่านมหาตบัสวีผู้นั้นนั่งอยู่ใน “กาษฐมౌน” คือความเงียบดุจไม้
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores that true tapas expresses itself as deep restraint—silence, stillness, and equanimity. Ethical strength is shown by mastery over speech and reaction, not by outward display.
Devala enters the hermitage and sees the sage Jaigiṣavya seated there. Jaigiṣavya remains in kāṣṭha-like stillness and does not speak, maintaining a discipline of silence and self-possessed austerity.