Previous Verse
Next Verse

Shloka 54

Indratīrtha–Ādityatīrtha: Balarāma’s Ritual Bathing, Dāna, and Sacred-Historical Recollections

अश्रान्तां चाविवर्णा च क्षुत्पिपासासमायुताम्‌ । “अरुन्धती भूख-प्याससे युक्त होनेपर भी न तो थकी थी और न उसकी अंगकान्ति ही फीकी पड़ी थी। उसे देखकर ऋषियोंको बड़ा आश्चर्य हुआ || ५३ $ ।।

aśrāntāṃ cāvivarṇāṃ ca kṣutpipāsāsamāyutām | evaṃ siddhiḥ parā prāptā arundhatyā viśuddhayā |

ไวศัมปายนะกล่าวว่า— แม้ถูกความหิวและความกระหายรุมเร้า อรุณธตีก็มิได้อ่อนล้า และรัศมีผิวพรรณก็มิได้หม่นหมอง ครั้นเหล่าฤๅษีทั้งปวงได้เห็นนาง ก็พากันพิศวงยิ่งนัก ดังนี้อรุณธตีผู้มีจิตอันบริสุทธิ์ได้บรรลุสิทธิอันสูงสุด ณ ที่นี้—ดุจดังที่ท่านเองได้บำเพ็ญตบะเพื่อเราแล้วบรรลุผลสำเร็จ โอ้ผู้เจริญ ในวัตรนี้ท่านได้แสดงการน้อมมอบตนอย่างยิ่ง

अश्रान्ताम्unwearied, not tired
अश्रान्ताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअश्रान्ता
FormFeminine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
अविवर्णाम्not pale; of undiminished complexion
अविवर्णाम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअविवर्णा
FormFeminine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
क्षुत्पिपासासमायुताम्endowed with hunger and thirst
क्षुत्पिपासासमायुताम्:
Karma
TypeAdjective
Rootक्षुत्पिपासासमायुत
FormFeminine, Accusative, Singular
एवम्thus, in this manner
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
सिद्धिःattainment, success, perfection
सिद्धिः:
Karta
TypeNoun
Rootसिद्धि
FormFeminine, Nominative, Singular
पराम्supreme, highest
पराम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपरा
FormFeminine, Accusative, Singular
प्राप्ताobtained, attained
प्राप्ता:
Karta
TypeVerb
Rootप्र-आप्
FormFeminine, Nominative, Singular, Past participle (kta)
अरुन्धत्याby Arundhatī
अरुन्धत्या:
Karana
TypeNoun
Rootअरुन्धती
FormFeminine, Instrumental, Singular
विशुद्धयाby the pure (one)
विशुद्धया:
Karana
TypeAdjective
Rootविशुद्ध
FormFeminine, Instrumental, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
A
Arundhatī
ṛṣayaḥ (sages)

Educational Q&A

Steadfast observance of a vow, sustained even under bodily hardship like hunger and thirst, can lead to supreme attainment when grounded in inner purity and self-surrender rather than mere display of endurance.

Vaiśaṃpāyana describes Arundhatī’s extraordinary resilience during austerity: despite hunger and thirst she remains unfatigued and radiant, astonishing the sages. He then states that she attained the highest siddhi through her pure-hearted vow, and praises the listener for similar dedicated observance.