Shloka 92
Varuṇābhiṣeka–Agni-anveṣaṇa–Kaubera-tīrtha
Varuṇa’s Consecration; Search for Agni; Kaubera Sacred Site
बहुधा चैकधा चैव कृत्वा$5त्मानं महाबल: । शत्रुवीरोंका संहार करनेवाले महाबली अग्निपुत्र कार्तिकेयने अपने-आपको एक और अनेक रूपोंमें प्रकट करके शक्तिद्वारा क्रौंच पर्वतको विदीर्ण कर डाला ।। शक्ति: क्षिप्ता रणे तस्य पाणिमेति पुन: पुनः:,क्रौज्चस्तेन विनिर्भिन्नो दैत्याश्ष शतशो हता: । रणभूमिमें बार-बार चलायी हुई उनकी शक्ति शत्रुका संहार करके पुनः उनके हाथमें लौट आती थी। अमग्निपुत्र कार्तिकेयका ऐसा ही प्रभाव है, बल्कि इससे भी बढ़कर है। वे शौर्यकी अपेक्षा उत्तरोत्तर दुगुने तेज, यश और श्रीसे सम्पन्न हैं। उन्होंने क्रौंच पर्वतको विदीर्ण करके सैकड़ों दैत्योंको मार गिराया
vaiśampāyana uvāca |
bahudhā caikadhā caiva kṛtvātmānaṃ mahābalaḥ |
śaktiḥ kṣiptā raṇe tasya pāṇim eti punaḥ punaḥ |
krauñcas tena vinirbhinnas daityāś ca śataśo hatāḥ ||
ผู้ทรงมหาพละ อัคนิบุตรการ์ตติเกยะ ทรงสำแดงพระองค์บ้างเป็นหนึ่ง บ้างเป็นหลายรูป ในสนามรบพระองค์ทรงขว้างศักติ; ครั้นสังหารศัตรูแล้ว ศักตินั้นก็หวนคืนสู่พระหัตถ์ครั้งแล้วครั้งเล่า ด้วยศักตินั้นเองพระองค์ทรงผ่าภูเขากรौญจ์ออก และไทตยะนับร้อยก็ถูกสังหาร
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that immense strength becomes meaningful when it serves a rightful purpose: power is shown as controlled, effective, and oriented toward restoring order in conflict, not as reckless violence.
A mighty figure manifests as one and many, hurls a spear that repeatedly returns to his hand after killing enemies, and with it cleaves the Krauñca mountain, slaying hundreds of Dāityas.