Shloka 28
कुमाराभिषेकप्रश्नः — Inquiry into Kumāra (Skanda) Investiture at Sarasvatī
राक्षसान्नमसौ भुडुक्ते यो भुद्धक्ते हान्नमीदृशम् । “जिस अन्नपर थूक पड़ गयी हो, जिसमें कीड़े पड़े हों, जो जूठा हो, जिसमें बाल गिरा हो, जो तिरस्कारपूर्वक प्राप्त हुआ हो, जो अश्रुपातसे दूषित हो गया हो तथा जिसे कुत्तोंने छू दिया हो, वह सारा अन्न इस जगतमें राक्षसोंका भाग है। अतः विद्वान् पुरुष सदा समझ- बूझकर इन सब प्रकारके अन्नोंका प्रयत्नपूर्वक परित्याग करे। जो ऐसे अन्नको खाता है, वह मानो राक्षसोंका अन्न खाता है” || २६-२७ $ ।। शोधयित्वा ततस्तीर्थमृषयस्ते तपोधना:
rākṣasānnam asau bhuṅkte yo bhuktvā hānnam īdṛśam |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า: ผู้ใดบริโภคอาหารเช่นนั้น ก็ประหนึ่งบริโภคส่วนที่กำหนดไว้แก่เหล่ารากษส อาหารที่ถูกถ่มน้ำลายใส่ มีหนอนชอนไช เป็นเศษเหลือจากผู้อื่น ปนเปื้อนด้วยเส้นผมที่ร่วง ได้มาด้วยการดูหมิ่น ถูกน้ำตาทำให้มัวหมอง หรือถูกสุนัขแตะต้อง—ทั้งหมดนี้ในโลกย่อมประกาศว่าเป็นส่วนของรากษส เพราะฉะนั้น ผู้มีปัญญาพึงไตร่ตรองด้วยความระมัดระวัง แล้วละเว้นอาหารทุกประการเช่นนี้โดยเพียรพยายาม—เพื่อรักษาความบริสุทธิ์ ศักดิ์ศรี และการประพฤติธรรม แม้ท่ามกลางกาลอันโหดร้ายก็ตาม
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse teaches discernment and self-restraint regarding food: one should avoid food that is physically or morally contaminated (spat upon, worm-infested, leftover, hair-contaminated, contemptuously given, tear-defiled, or dog-touched). Such food is metaphorically called ‘Rākṣasa’s share,’ implying it degrades one’s purity and dharmic standing.
Vaiśampāyana is conveying a dharmic instruction within the Shalya Parva context, emphasizing standards of purity and proper conduct. The statement functions as a normative guideline—classifying certain kinds of tainted food as unfit and urging the wise to renounce them.