Shloka 34
Kapālamocana-tīrtha (Auśanasa) and Balarāma’s Sarasvatī Pilgrimage
जायन्तीं रुचिरापाड़ीं दिग्वाससमनिन्दिताम् | सरस्वत्यां महाराज चस्कन्दे वीर्यमम्भसि,भरतनन्दन! महाराज! एक समयकी बात है, कोई सुन्दर नेत्रोंवाली अनिन््द्य सुन्दरी रमणी सरस्वतीके जलमें नहा रही थी। दैवयोगसे मंकणक मुनिकी दृष्टि उसपर पड़ गयी और उनका वीर्य स्खलित होकर जलमें गिर पड़ा
jayantīṃ rucirāpāṅgīṃ digvāsasam aninditām | sarasvatyāṃ mahārāja caskande vīryam ambhasi ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า— “มหาราชา! ครั้งหนึ่ง ณ สายน้ำสรัสวตี มีหญิงสาวผู้ไร้มลทินนามว่า ‘ชยันตี’ งามด้วยสายตาและแววตา กำลังอาบน้ำอยู่ ด้วยแรงแห่งชะตา ฤๅษีมังกณกะทอดพระเนตรไปต้องนาง แล้วน้ำกามของท่านก็หลั่งตกลงสู่สายน้ำนั้น”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how even ascetics can be tested by sudden sensory contact, and frames the event as daiva (fate), underscoring the ethical importance of vigilance and self-restraint (saṃyama) rather than complacency.
A woman named Jayantī is bathing in the Sarasvatī; the sage Maṅkaṇaka happens to see her, and his semen is involuntarily discharged into the river water, setting up subsequent narrative consequences.