Shloka 283
Kapālamocana-tīrtha (Auśanasa) and Balarāma’s Sarasvatī Pilgrimage
सुरेणुरिति विख्याता प्रस्नुता शीघ्रगामिनी । गंगाद्वारमें यज्ञ करते समय दक्षप्रजापतिने जब सरस्वतीका स्मरण किया था, उस समय भी शीघ्रगामिनी सरस्वती वहाँ बहती हुई सुरेणु नामसे ही विख्यात हुईं। राजेन्द्र! इसी प्रकार महात्मा वसिष्ठने भी कुरुक्षेत्रमें दिव्यसलिला सरस्वतीका आवाहन किया था, जो ओघवतीके नामसे प्रसिद्ध हुईं
sureṇur iti vikhyātā prasnutā śīghragāminī |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—สรัสวตีผู้พวยพุ่งด้วยกระแสอันแรงกล้าและไหลเร็ว ได้เลื่องลือ ณ ที่นั้นด้วยนามว่า “สุเรณุ” เมื่อทักษะประชาบดีประกอบยัชญาที่คงคาทวารแล้วระลึกถึงสรัสวตี แม้ครั้งนั้นพระนางก็ไหลอยู่ ณ ที่นั้นและเป็นที่รู้จักด้วยนาม “สุเรณุ” เช่นเดิม ข้าแต่ราชเอก! ฉันใดก็ฉันนั้น ณ กุรุเกษตร มหาฤๅษีวสิษฐะได้อาวาหนะสรัสวตีผู้มีสายน้ำทิพย์ แล้วพระนางก็เป็นที่เลื่องลือด้วยนามว่า “โอฆวตี”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Sacred remembrance and ritual invocation (smaraṇa/āvāhana) are portrayed as efficacious: the same divine river Sarasvatī is experienced with different epithets and manifestations according to the rite, place, and the invoking sage—affirming the Mahābhārata’s emphasis on tīrtha, tradition, and dharmic continuity.
Vaiśaṃpāyana describes Sarasvatī’s presence and names in different contexts: at Gaṅgādvāra, when Dakṣa Prajāpati remembered her during a sacrifice, she was known as Sureṇu; likewise, in Kurukṣetra, when Vasiṣṭha invoked her, she became famed as Oghavatī.