Shloka 103
सरस्वतीतीर्थानुक्रमः — बलरामस्य तीर्थयात्रा
Sarasvatī Tīrtha Itinerary — Balarāma’s Pilgrimage
जगाम भगवान् स्थानमनुरूपमिवात्मन: । उन पुत्रोंकी त्याग-तपस्यासे संतुष्ट रहते हुए वे पूजनीय महात्मा गौतम दीर्घकालके पश्चात् अपने अनुरूप स्थान (स्वर्गलोक)-में चले गये
jagāma bhagavān sthānam anurūpam ivātmanaḥ | (putrāṇāṃ tyāga-tapasyā-santuṣṭaḥ pūjanīyo mahātmā gautamo dīrgha-kālasya paścāt svānurūpaṃ sthānaṃ svarga-lokaṃ jagāma) |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “เมื่อพอใจในความสละและตบะของบุตรทั้งหลายแล้ว มหาตมะโคตมะผู้ควรแก่การบูชา ครั้นล่วงกาลยาวนาน ก็เสด็จไปยังสถานที่อันสมควรแก่ตน คือสวรรค์โลก”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that renunciation (tyāga) and disciplined austerity (tapas) are spiritually efficacious: they bring contentment to the wise and culminate in an end ‘befitting one’s own merit’—a moral causality linking conduct to destiny.
Vaiśaṃpāyana narrates that the revered sage Gautama, pleased with his sons’ renunciation and austerities, departs after a long time to his appropriate heavenly abode (svarga-loka), marking a closure or transition in the episode.