Shloka 683
Trita in the Well (Udapāna-kathā) — Balarāma’s Tīrtha Observances
शापस्य लक्षणं चैव यक्ष्माणं च तथा55त्मन: । उनके इस प्रकार पूछनेपर चन्द्रमाने उन सबको उत्तर देते हुए अपनेको प्राप्त हुए शापके कारण राजयक्ष्माकी उत्पत्ति बतलायी
śāpasya lakṣaṇaṃ caiva yakṣmāṇaṃ ca tathātmanāḥ |
ครั้นพวกเขาทูลถามดังนั้น จันทราจึงตรัสตอบ อธิบายทั้งลักษณะแห่งคำสาปและโรคยักษมา (โรคซูบผอม) ที่บังเกิดแก่พระองค์ พร้อมทั้งแจ้งว่า ด้วยคำสาปที่ตกต้องพระองค์นั้นเอง โรคที่เรียกว่า ‘ราชยักษมา’ จึงอุบัติขึ้น
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage frames suffering (here, disease) as arising from a definite cause—specifically the moral and karmic force of a curse—encouraging ethical responsibility and careful inquiry into origins rather than treating affliction as random.
After being questioned about the nature of the curse and the disease affecting him, Candra replies by narrating how the curse he incurred led to the emergence of rājayakṣmā, while Vaiśaṃpāyana serves as the overarching narrator.