Previous Verse
Next Verse

Shloka 116

गदायुद्धप्रतिज्ञा — The Vow and Terms of the Mace Duel

क्रियया योगमास्थाय तथा त्वमपि विक्रम । राजन! पुलस्त्यकुमार विश्रवाका पुत्र रावण नामक राक्षस श्रीरामचन्द्रजीके द्वारा क्रियात्मक उपाय और युक्तिकौशलके सहारे ही सम्बन्धियों और सेवकोंसहित मारा गया, उसी प्रकार आप भी पराक्रम प्रकट करें

kriyayā yogam āsthāya tathā tvam api vikrama | rājan pulastyakumāra viśravāka putra rāvaṇa-nāmaka rākṣasaḥ śrīrāmacandrajī-kṛtayā kriyātmaka-upāyena yuktikauśalena ca sambandhibhiḥ sevakaiś ca saha hataḥ, tathā tvam api parākramaṁ prakaṭaya ||

วายุกล่าวว่า “จงอาศัยการกระทำอันมีวินัยและอุบายที่เป็นจริง แล้วท่านด้วยเช่นกัน โอ้ วิกฺรมะ. ข้าแต่พระราชา รากษสชื่อราวณะ—โอรสแห่งวิศรวัส ผู้สืบสายจากปุลัสตยะ—ถูกพระศรีรามจันทราทรงปราบด้วยวิธีการอันได้ผลและเล่ห์กลอันชำนาญ พร้อมด้วยญาติและบริวารทั้งปวง. ฉันใด ท่านก็ควรสำแดงวีรภาพของตนฉันนั้น.”

क्रिययाby action / by practical means
क्रियया:
Karana
TypeNoun
Rootक्रिया
FormFeminine, Instrumental, Singular
योगम्strategy, method, device
योगम्:
Karma
TypeNoun
Rootयोग
FormMasculine, Accusative, Singular
आस्थायhaving resorted to / having adopted
आस्थाय:
Karma
TypeVerb
Rootआ-स्था (धातु: स्था)
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), Non-finite
तथाthus, in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormMasculine, Nominative, Singular
अपिalso, even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
विक्रमO Vikrama / O valiant one
विक्रम:
TypeNoun
Rootविक्रम
FormMasculine, Vocative, Singular

वायुदेव उवाच

वायुदेव (Vāyu)
विक्रम (Vikrama)
राजन् (the King, addressed)
पुलस्त्य (Pulastya)
विश्रवाः (Viśravas)
रावण (Rāvaṇa)
श्रीरामचन्द्र (Śrī Rāmacandra)

Educational Q&A

Heroism should be guided by disciplined action and intelligent strategy; righteous aims in war are achieved not by mere force but by well-chosen means (upāya) and tactical skill (yukti-kauśala).

Vāyu addresses a king/warrior called ‘Vikrama,’ urging him to display valor. He cites the Ramayana example of Rāvaṇa’s defeat by Rāma through practical measures and strategic ingenuity, implying that similar resolve and method should be applied here.