Shloka 883
द्वैपायनह्रदे दुर्योधनान्वेषणम् / The Search for Duryodhana at Dvaipāyana Lake
राज्ञ: समीपान्निष्क्रान्तं शोकोपहतचेतसम् । राजन! वहाँ उसने आपके पाससे निकले हुए महाज्ञानी विदुरजीका दर्शन किया, जिनके नेत्रोंमें आँसू भरे हुए थे और मन शोकमें डूबा हुआ था
rājñaḥ samīpān niṣkrāntaṃ śokopahatacetasaṃ | rājan! tatra sa bhavataḥ samīpāt niṣkrāntam mahājñāniṃ viduraṃ dadarśa, yasya netreṣu aśrūṇi pūrṇāni āsan, manaś ca śokena nimagnaṃ āsīt |
สัญชัยกล่าวว่า— “ข้าแต่พระราชา ครั้นเขาออกจากที่ประทับของพระองค์ด้วยจิตที่ถูกความโศกกระหน่ำ เขาได้เห็นท่านวิทุระผู้ทรงปัญญายิ่ง ณ ที่นั้น ดวงตาของท่านเอ่อด้วยน้ำตา และดวงใจจมอยู่ในความเศร้า”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that grief is not merely personal emotion but an ethical signal: when adharma and destructive choices culminate in catastrophe, even the most discerning—like Vidura—are moved to tears. Wisdom does not eliminate sorrow; it deepens moral awareness of loss and responsibility.
Someone (contextually a principal figure leaving the king) departs from Dhṛtarāṣṭra’s presence in a grief-stricken state and then sees Vidura nearby. Vidura, famed for righteous counsel, is also overwhelmed—his eyes brimming with tears—reflecting the heavy aftermath of the Kurukṣetra devastation.