Previous Verse
Next Verse

Shloka 51

शकुनिवधः — Sahadeva’s Slaying of Śakuni

with Ulūka’s fall

क्षुरप्रेण सुतीक्ष्णेन स हतः प्रापतद्‌ भुवि । जनेश्वर! दूसरी ओर कुपित हुए भीमसेनने हँसते-हँसते बाणोंकी वर्षा करके सुदर्शनको ढक दिया। फिर क्रोधपूर्वक अट्टहास करते हुए उन्होंने उसके मस्तकको तीखे क्षुरप्रद्वारा धड़से काट लिया। सुदर्शन मरकर पृथ्वीपर गिर पड़ा || ४९-५० $ ।। तस्मिंस्तु निहते वीरे ततस्तस्य पदानुगा:

kṣurapreṇa sutīkṣṇena sa hataḥ prāpatad bhuvi | janeśvara! dvitīrī ora kupita hue bhīmasenane haṃsate-haṃsate bāṇoṃkī varṣā karke sudarśanako ḍhak diyā | punaḥ krodhapūrvak aṭṭahāsa karate hue unhoṃne usake mastakako tīkṣṇa kṣurapradvārā dhaṛ se kāṭ liyā | sudarśana marakara pṛthvīpar gir paṛā || 49-50 || tasmiṃstu nihate vīre tatastasyapadānugāḥ

สัญชัยกล่าวว่า— ถูกศรคฺษุรประอันคมกริบยิ่งนักปักต้อง เขาก็ล้มลงสู่พื้นดิน โอ้เจ้าแห่งหมู่มนุษย์! อีกฟากหนึ่ง ภีมเสนแม้เดือดดาลก็ยังหัวเราะไป พลางโปรยศรดุจห่าฝนปกคลุมสุทรรศนะไว้ทั่วทุกทิศ แล้วจึงเปล่งอัฏฏหาสอันกราดเกรี้ยวดังกึกก้อง ก่อนตัดศีรษะของสุทรรศนะด้วยศรคฺษุรประอันคมกล้าในฉับพลัน สุทรรศนะสิ้นชีพและทรุดลงบนแผ่นดิน ครั้นวีรบุรุษนั้นถูกสังหารแล้ว เหล่าผู้ติดตามของเขา…

क्षुरप्रेणwith a razor(-edged weapon/arrow)
क्षुरप्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootक्षुरप्र (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Singular
सुतीक्ष्णेनvery sharp
सुतीक्ष्णेन:
Karana
TypeAdjective
Rootसुतीक्ष्ण (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Instrumental, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
हतःkilled/struck down
हतः:
Karta
TypeAdjective
Rootहन् (धातु) → हत (क्त-कृदन्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रापतत्fell down
प्रापतत्:
TypeVerb
Rootपत् (धातु) उपसर्ग: प्र-
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
भुविon the ground/earth
भुवि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभू (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक: भुव्/भूमि)
FormFeminine, Locative, Singular
तस्मिन्when/while he (was) ...; in that (one)
तस्मिन्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
निहतेwhen (he was) slain
निहते:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootनि-हन् (धातु) → निहत (क्त-कृदन्त)
FormMasculine, Locative, Singular
वीरेin/when the hero
वीरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Locative, Singular
ततःthen/thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
तस्यof him/of that
तस्य:
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
पदानुगाfollowing his footsteps; attendant/follower
पदानुगा:
Karta
TypeAdjective
Rootपदानुग (प्रातिपदिक) (पद + अनुग)
FormFeminine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
D
Dhṛtarāṣṭra (addressed as Janeśvara)
B
Bhīmasena (Bhīma)
S
Sudarśana
K
kṣurapra (razor-headed arrow)
A
arrows (bāṇa)