Shloka 776
Śalya-hatānantarāṇi: Madrarāja-padānugānāṃ praskandana and the Pandava counter-encirclement (शल्यहतानन्तराणि—मद्रराजपदानुगानां प्रस्कन्दनम्)
अश्वांस्तस्थावधीत् तूर्णमुभौ च पार्ष्णिसारथी । तत्पश्चात् सुसंयत भल्लोंके प्रहारसे उसके रथ, जूए और ईषादण्ड (हरसे)-को काटकर शीघ्र ही घोड़ों तथा दोनों पारशश्वरक्षकोंको भी मार डाला
sañjaya uvāca |
aśvān tasthāv adhīt tūrṇam ubhau ca pārṣṇisārathī |
tatpaścāt susaṃyata-bhallaiḥ prahāra-sevayā tasya rathaṃ yugaṃ ca īṣādaṇḍaṃ ca ciccheda, śīghram aśvān ubhau ca pārṣṇisārathīś ca jaghāna |
สัญชัยกล่าวว่า—เขายืนมั่นแล้วฟันสังหารม้าอย่างรวดเร็ว ทั้งยังสังหารผู้ช่วยสารถีสองคนที่ประจำอยู่ท้ายรถศึกด้วย ครั้นแล้วด้วยศรภัลละคมกริบที่เล็งอย่างแม่นยำ เขาตัดรถศึกของศัตรู ทั้งแอกและเสาเทียมให้ขาดสะบั้น แล้วไม่ชักช้า ก็สังหารม้าและผู้ช่วยสารถีท้ายรถทั้งสองนั้นอีกด้วย
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how, in war, technical mastery and strategic targeting (disabling the chariot’s structure and support) can decide outcomes, while also exposing the ethical burden of collateral suffering—attendants and animals become vulnerable despite not being principal combatants.
In Sanjaya’s report of the battle, a warrior rapidly kills the horses and the two rear chariot-attendants, then uses well-aimed broad-headed arrows to cut the opponent’s chariot components—chariot, yoke, and pole—thereby immobilizing and dismantling the enemy’s fighting platform.