Previous Verse
Next Verse

Shloka 37

Śalya-hatānantarāṇi: Madrarāja-padānugānāṃ praskandana and the Pandava counter-encirclement (शल्यहतानन्तराणि—मद्रराजपदानुगानां प्रस्कन्दनम्)

गोविन्दवाक्यं त्वरितं विचिन्त्य दश्ने मतिं शल्यविनाशनाय । स धर्मराजो निहताश्वसूतो रथे तिष्ठन्‌ शक्तिमेवा भ्यकाड्क्षत्‌,उस समय श्रीकृष्णके वचनको स्मरण करके उन्होंने शीघ्र ही शल्यको मार डालनेका निश्चय किया। धर्मराजके घोड़े और सारथि तो मारे ही जा चुके थे केवल रथ शेष था; अतः उसीपर खड़े होकर उन्होंने शल्यपर शक्तिके ही प्रयोगका विचार किया

govindavākyaṁ tvaritaṁ vicintya daśne matiṁ śalyavināśanāya | sa dharmarājo nihatāśvasūto rathe tiṣṭhan śaktim evābhyakāṅkṣat ||

ครั้นระลึกถ้อยคำของโควินทะโดยฉับพลัน ธรรมราชาก็ตั้งจิตแน่วแน่จะทำลายศัลยะ ม้าศึกและสารถีถูกสังหารแล้ว เหลือเพียงรถรบเท่านั้น เขาจึงยืนอยู่บนรถนั้นและมุ่งหมายจะใช้ศัสตรา “ศักติ” เข้าประหารศัลยะ

गोविन्दवाक्यम्Govinda's words
गोविन्दवाक्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootगोविन्द-वाक्य
FormNeuter, Accusative, Singular
त्वरितम्quickly
त्वरितम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootत्वरित
विचिन्त्यhaving reflected upon
विचिन्त्य:
Karta
TypeVerb
Rootवि-चिन्त्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral for gerund)
दध्नेhe fixed/placed (his mind)
दध्ने:
Karta
TypeVerb
Rootधा
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Atmanepada
मतिम्intention, resolve
मतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootमति
FormFeminine, Accusative, Singular
शल्यविनाशनायfor the destruction of Shalya
शल्यविनाशनाय:
Sampradana
TypeNoun
Rootशल्य-विनाशन
FormNeuter, Dative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
धर्मराजःDharmaraja (Yudhishthira)
धर्मराजः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्मराज
FormMasculine, Nominative, Singular
निहताश्वसूतःwhose horses and charioteer were slain
निहताश्वसूतः:
Karta
TypeAdjective
Rootनिहत-अश्व-सूत
FormMasculine, Nominative, Singular
रथेon/in the chariot
रथे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Locative, Singular
तिष्ठन्standing
तिष्ठन्:
Karta
TypeVerb
Rootस्था
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
शक्तिम्the spear/javelin (śakti weapon)
शक्तिम्:
Karma
TypeNoun
Rootशक्ति
FormFeminine, Accusative, Singular
एवindeed, only
एव:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootएव
अभ्यकाङ्क्षत्he desired/considered (to use)
अभ्यकाङ्क्षत्:
Karta
TypeVerb
Rootअभि-आ-काङ्क्ष्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada

संजय उवाच

G
Govinda (Śrī Kṛṣṇa)
D
Dharmarāja (Yudhiṣṭhira)
Ś
Śalya
Ś
śakti (spear/javelin weapon)
R
ratha (chariot)
A
aśva (horses)
S
sūta (charioteer)
S
Sañjaya (speaker)

Educational Q&A

Even a ruler devoted to dharma must sometimes act decisively in war when guided by right counsel and compelled by circumstance; ethical action here is framed as resolute fulfillment of duty rather than hesitation born of fear or confusion.

Sañjaya reports that Yudhiṣṭhira, remembering Kṛṣṇa’s advice, quickly resolves to kill Śalya. With his horses and charioteer already dead, he stands on the remaining chariot and prepares to employ the śakti (spear/javelin) against Śalya.