Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

Śalya-hatānantarāṇi: Madrarāja-padānugānāṃ praskandana and the Pandava counter-encirclement (शल्यहतानन्तराणि—मद्रराजपदानुगानां प्रस्कन्दनम्)

तै: सायकैर्मोहितं वीक्ष्य शल्यं भीम: शरैरस्य चकर्त वर्म | स भीमसेनेन निकृत्तवर्मा मद्राधिपश्चर्म सहस्रतारम्‌,उन बाणोंसे शल्यको मोहित हुआ देख भीमसेनने उनके कवचको भी काट डाला। भीमसेनके द्वारा अपना कवच कट जानेपर भयंकर बलशाली महामनस्वी मद्रराज शल्य सहस््र तारोंके चिहसे सुशोभित ढाल और तलवार लेकर उस रथसे कूद पड़े और कुन्तीपुत्रकी ओर दौड़े। उन्होंने नकुलके रथका हरसा काटकर युधिष्ठिरपर धावा किया

taiḥ sāyakair mohitaṃ vīkṣya śalyaṃ bhīmaḥ śarair asya cakarta varma | sa bhīmasenena nikṛttavarmā madrādhipaś carma sahasratāraṃ khaḍgaṃ ca gṛhītvā rathāt praskandya kuntīputraṃ prati dudrāva |

สัญชัยกล่าวว่า ครั้นเห็นศัลยะมึนงงด้วยศรเหล่านั้น ภีมะก็ใช้ศรของตนตัดเกราะของศัลยะขาด เมื่อเกราะถูกภีมเสนะฟันทำลาย ศัลยะเจ้าแห่งมทร ผู้ทรงพละกำลังน่าหวาดหวั่นและจิตใจสูงส่ง จึงคว้าโล่ประดับหมุดนับพันกับดาบ กระโจนลงจากรถศึก แล้วพุ่งเข้าหาบุตรแห่งกุนตี

तैःby those
तैः:
Karana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Instrumental, Plural
सायकैःwith arrows
सायकैः:
Karana
TypeNoun
Rootसायक
FormMasculine, Instrumental, Plural
मोहितम्bewildered, deluded
मोहितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमोहित
FormMasculine, Accusative, Singular
वीक्ष्यhaving seen
वीक्ष्य:
TypeVerb
Rootवि-ईक्ष्
FormAbsolutive (Gerund)
शल्यंShalya
शल्यं:
Karma
TypeNoun
Rootशल्य
FormMasculine, Accusative, Singular
भीमःBhima
भीमः:
Karta
TypeNoun
Rootभीम
FormMasculine, Nominative, Singular
शरैःwith arrows
शरैः:
Karana
TypeNoun
Rootशर
FormMasculine, Instrumental, Plural
अस्यof him
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
चकर्तcut, severed
चकर्त:
TypeVerb
Rootकृद्/कृत् (छेदने) (कृन्तति)
FormPerfect (Parasmaipada), 3, Singular
वर्मarmor, cuirass
वर्म:
Karma
TypeNoun
Rootवर्मन्
FormNeuter, Accusative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
भीमसेनेनby Bhimasena
भीमसेनेन:
Karana
TypeNoun
Rootभीमसेन
FormMasculine, Instrumental, Singular
निकृत्तवर्माwhose armor was cut off
निकृत्तवर्मा:
Karta
TypeAdjective
Rootनिकृत्त-वर्मन्
FormMasculine, Nominative, Singular
मद्राधिपःlord of Madra (Shalya)
मद्राधिपः:
Karta
TypeNoun
Rootमद्र-अधिप
FormMasculine, Nominative, Singular
चर्मshield (leather)
चर्म:
Karma
TypeNoun
Rootचर्मन्
FormNeuter, Accusative, Singular
सहस्रतारम्marked with a thousand stars
सहस्रतारम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसहस्र-तार
FormNeuter, Accusative, Singular

संजय उवाच

संजय (Sañjaya)
शल्य (Śalya)
भीम / भीमसेन (Bhīma/Bhīmasena)
मद्र (Madra)
कुन्तीपुत्र (son of Kuntī)
रथ (chariot)
शर / सायक (arrows)
वर्म (armour)
चर्म (shield)
खड्ग (sword)

Educational Q&A

The verse highlights the kṣatriya ethic of steadfastness in battle: when one layer of protection (armour, chariot-advantage) is destroyed, the warrior does not abandon duty but adapts—taking up shield and sword and engaging directly. It also illustrates how ‘mohā’ (battlefield bewilderment) can be induced by skillful attack, yet resolve can reassert itself through disciplined courage.

Sañjaya reports that Bhīma’s arrows stun Śalya and then cut through his armour. Stripped of armour, Śalya—king of Madra—grabs an ornate shield and a sword, leaps down from his chariot, and charges toward the son of Kuntī (contextually the Pāṇḍava leader).