Shloka 35
शल्यपर्वणि प्रथमाध्यायः — Karṇa-vadha-anantaraṃ Śalya-niyogaḥ, Saṃjayasya Dhṛtarāṣṭra-nivedanam
प्राय: स्त्रीशेषम भवज्जगत् कालेन मोहितम् । सप्त पाण्डवत: शेषा धार्तराष्ट्रास्त्रयो रथा:,“प्रायः कालसे मोहित हुए सारे जगतमें स्त्रियाँ ही शेष रह गयी हैं। पाण्डवपक्षमें सात और आपके पक्षमें तीन रथी मरनेसे बचे हैं
prāyaḥ strī-śeṣam abhavaj jagat kālena mohitam | sapta pāṇḍavataḥ śeṣā dhārtarāṣṭrās trayo rathāḥ ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “แท้จริง เมื่อกาลเวลาแผ่ม่านลวงตา โลกนี้แทบเหลือเพียงสตรีเป็นผู้รอดชีวิต; ฝ่ายปาณฑพเหลืออยู่เจ็ด และฝ่ายธฤตราษฏระเหลือนักรบรถศึกเพียงสาม”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how war, driven onward by Kāla (Time) and human delusion, leaves society shattered—its protectors and leaders gone—so that the burden of survival and grief falls largely upon those left behind, especially women. It is a sober ethical reflection on the true cost of victory.
Vaiśampāyana reports the post-battle situation: most warriors have been slain, and the living are few. He counts the remaining chariot-warriors—seven on the Pāṇḍava side and three among the Dhārtarāṣṭras—emphasizing the near-total destruction caused by the war.