Shloka 34
अश्वत्थाम-शापः, परिक्षिद्भविष्यत्, मणि-न्यासः
Aśvatthāman’s Curse, Parikṣit’s Future, and the Mani’s Restitution
“देवि! उसका सारा यश धूलमें मिल गया। केवल शरीर शेष रह गया है। उसकी मणि भी छीन ली गयी और उससे पृथ्वीपर हथियार डलवा दिया गया है' ।।
vaiśampāyana uvāca—devi! tasya sarvaṃ yaśo dhūliṃ gataṃ; kevalaṃ śarīram avaśiṣṭam. tasya maṇir api hṛtā, tena ca pṛthivyāṃ śastrāṇi nikṣiptāni. draupady uvāca—kevalam ānṛṇyam āptāsmi; guruputro guruḥ mama. putravadhasya pratikāraṃ prāptavatī; idānīṃ rājā etāṃ maṇiṃ śirasi pratibadhnātu, bhārata.
ไวศัมปายนะกล่าวว่า: “โอ้พระมเหสี! เกียรติยศของเขาทั้งสิ้นกลายเป็นธุลี เหลือเพียงร่างกาย มณีของเขาถูกชิงไป และเขาถูกบังคับให้ทิ้งอาวุธลงสู่พื้นพิภพ” ทราวปทีกล่าวว่า: “ข้าพเจ้าเพียงหลุดพ้นจากหนี้แห่งการล้างแค้น บุตรของอาจารย์ย่อมเป็นอาจารย์แก่ข้าพเจ้าด้วย ข้าพเจ้าปรารถนาเพียงการตอบแทนต่อการสังหารบุตรของข้าพเจ้า—บัดนี้ได้สำเร็จแล้ว ดังนั้น โอ้เชื้อสายภารตะ ขอให้พระราชาทรงผูกมณีนี้ไว้บนพระเศียรของพระองค์”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even after grievous loss, dharma can express itself as measured justice rather than limitless vengeance: Draupadī declares her moral debt discharged by requital for her sons, yet still honors the guru-relationship by treating the teacher’s son as worthy of reverence and by redirecting the jewel to the rightful king rather than clinging to further humiliation.
The narrator reports that the offender has been utterly disgraced—his fame crushed, his jewel seized, and he is disarmed. Draupadī then states she sought only retribution for her sons’ killing and has obtained it; she asks the king to wear the seized jewel, emphasizing that the guru’s son remains like a guru to her and should not be subjected to further excess.