Shloka 32
अश्वत्थाम-शापः, परिक्षिद्भविष्यत्, मणि-न्यासः
Aśvatthāman’s Curse, Parikṣit’s Future, and the Mani’s Restitution
वैरस्य गतमानृण्यं न सम वाच्या विवक्षताम् | जित्वा मुक्तो द्रोणपुत्रो ब्राह्मण्याद् गौरवेण च,“हमारे राज्यका लुटेरा पापी दुर्योधन मारा गया और छटपटाते हुए दुःशासनका रक्त भी मैंने पी लिया। वैरका भरपूर बदला चुका लिया गया। अब कुछ कहनेकी इच्छावाले लोग हमलोगोंकी निनन््दा नहीं कर सकते। हमने द्रोणपुत्र अश्वत्थामाको जीतकर केवल ब्राह्मण और गुरुपुत्र होने-के कारण ही उसे जीवित छोड़ दिया है
vai rasya gatam ānṛṇyaṁ na sama-vācyā vivekṣatām | jitvā mukto droṇaputro brāhmaṇyād gauraveṇa ca |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า: “หนี้แห่งความอาฆาตได้ชำระแล้ว การล้างแค้นสำเร็จครบถ้วน ผู้ใดใคร่กล่าว ก็ไม่อาจกล่าวคำตำหนิที่ทัดเทียมต่อเราได้อีก ครั้นชนะบุตรแห่งโทรณะ (อัศวัตถามา) แล้ว เราปล่อยเขาให้มีชีวิต ด้วยความเคารพในฐานะพราหมณ์และด้วยเกียรติที่เป็นบุตรของอาจารย์”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even amid the logic of vengeance, the epic highlights ethical restraints: respect for Brahmin status and reverence for the guru’s lineage can limit retaliation, suggesting that dharma can temper victory and punishment.
The speaker frames the feud as ‘settled’ and claims opponents can no longer reproach them equally; after defeating Droṇa’s son Aśvatthāman, they spare and release him specifically because he is a Brahmin and the son of their revered teacher.