Shloka 1
पुनर्द्यूत-समाह्वानम्
Renewed Summons to the Dice-Game and Exile Wager
अफ्-४-क+ सप्तषष्टितमो< ध्याय: प्रातिकामीके बुलानेसे न आनेपर दुःशासनका सभामें द्रोपदीको केश पकड़कर घसीटकर लाना एवं सभासदोंसे द्रौपदीका प्रश्न वैशम्पायन उवाच धिगस्तु क्षत्तारमिति ब्रुवाणो दर्पेण मत्तो धृतराष्ट्रस्य पुत्र: । अवैक्षत प्रातिकामी सभाया- मुवाच चैनं परमार्यमध्ये,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! धृतराष्ट्रपुत्र दुर्योधन गर्वसे उन्मत्त हो रहा था। उसने “विदुरको धिक्कार है” ऐसा कहकर प्रातिकामीकी ओर देखा और सभामें बैठे हुए श्रेष्ठ पुरुषोंक बीच उससे कहा
Vaiśampāyana uvāca | dhig astu kṣattāram iti bruvāṇo darpeṇa matto dhṛtarāṣṭrasya putraḥ | avaikṣata prātikāmīṁ sabhāyām uvāca cainaṁ paramāryamadhye ||
ไวศัมปายนกล่าวว่า—“โอ้ชนเมชัย! โอรสแห่งธฤตราษฏระ ทุรโยธนะ เมามัวด้วยทิฐิและความหยิ่งผยอง เขากล่าวว่า ‘ขอความอัปยศจงมีแก่ขัตตา (วิทุระ)!’ แล้วหันมามองปราติกามิน และท่ามกลางที่ประชุมซึ่งเต็มไปด้วยบุรุษผู้ประเสริฐ เขาก็เอ่ยถ้อยคำกับผู้นั้น”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how arrogance (darpa) clouds judgment: Duryodhana publicly censures Vidura—an embodiment of prudent counsel—showing ethical decline in the court. Disrespect toward wise advisors is portrayed as a symptom of adharma that precipitates greater wrongdoing.
In the royal assembly, Duryodhana—elated and emboldened—utters a denunciation of the chamberlain Vidura and then turns to the attendant Prātikāmin, addressing him before the gathered nobles, setting up the next command in the unfolding court crisis.