Shloka 20
अक्षदेवन-प्रवर्तनम् | Commencement of the Dice Game
विसंज्ञान् भूमिपान् दृष्टवा मां च ते प्राहसंस्तदा । ततः प्रह्ृष्टो बीभत्सु: प्रादाद्धेमविषाणिनाम्,वे मुझे तथा अन्य राजाओंको अचेत हुए देखकर उस समय जोर-जोरसे हँस रहे थे। भारत! तदनन्तर अर्जुनने प्रसन्न होकर पाँच सौ बैलोंको, जिनके सींगोंमें सोना मँढ़ा हुआ था, मुख्य-मुख्य ब्राह्मणोंमें बाँ- दिया। पिताजी! न रन्तिदेव, न नाभाग, न मान्धाता, न मनु, न वेननन्दन राजा पृथु, न भगीरथ, न ययाति और न नहुष ही वैसे ऐश्वर्यसम्पन्न सम्राट थे, जैसे कि आज राजा युधिष्छिर हैं
visaṁjñān bhūmipān dṛṣṭvā māṁ ca te prāhasaṁs tadā | tataḥ prahṛṣṭo bībhatsuḥ prādād hemaviṣāṇinām ||
ทุรโยธนะกล่าวว่า “เมื่อเห็นเรากับกษัตริย์อื่น ๆ นอนหมดสติอยู่บนพื้น พวกเขาก็หัวเราะเสียงดังในเวลานั้น แล้วบีภัตสุ อรชุน ผู้ปลาบปลื้มใจ ได้แจกโคเพศผู้ห้าร้อยตัวซึ่งมีเขาชุบทอง แก่พราหมณ์ผู้เป็นใหญ่ทั้งหลาย”
दुर्योधन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral danger of taking pleasure in another’s humiliation. Even when followed by acts that appear meritorious (lavish gifts to brāhmaṇas), mockery and triumphalism can deepen enmity and become a seed of future violence.
Duryodhana recounts that he and other kings were seen lying unconscious, while others laughed loudly. Afterward Arjuna, pleased, distributed a large charitable gift—bulls with gold-plated horns—to leading brāhmaṇas, turning the moment into a public display of prosperity and patronage.