Shloka 92
Nāradasya Rājadharma-praśnāḥ
Nārada’s Examination of Royal Ethics
कच्चिन्न लोभान्मोहाद् वा मानादू् वापि विशाम्पते । अर्थिप्रित्यर्थिन: प्राप्तानू न पश्यसि कथंचन,नरेश्वर! कहीं ऐसा तो नहीं होता कि तुम अपने यहाँ आये हुए अर्थी (याचक) और प्रत्यर्थी (राजाकी ओरसे मिली हुई वृत्ति बंद हो जानेसे दुःखी हो पुनः उसीको पानेके लिये प्रार्थी)-की ओर लोभ, मोह अथवा अभिमानवश किसी प्रकार आँख उठाकर देखतेतक नहीं?
kaccin na lobhān mohād vā mānād vāpi viśāmpate | arthipratyarthinaḥ prāptān na paśyasi kathaṃcana, nareśvara |
นารทกล่าวว่า “ข้าแต่พระราชาผู้เป็นใหญ่เหนือประชา ด้วยความโลภ ความหลง หรือความทะนง ท่านเคยถึงกับไม่เหลียวแลผู้มาขอ (อรรถี) และผู้กลับมาทูลขอเลี้ยงชีพที่เคยได้รับจากพระราชาแล้วขาดไป (ปรัตยรรถี) บ้างหรือไม่? ท่านเคยทอดทิ้งเขาเมื่อมายืนต่อหน้าท่านหรือ?”
नारद उवाच
Educational Q&A
A king must not let greed, delusion, or pride block access to justice and support. Ethical governance includes personally acknowledging and hearing petitioners—especially the vulnerable who depend on royal patronage—rather than neglecting them.
Nārada continues a traditional ‘kaccit’ series of welfare-questions to a ruler, probing whether the king is fulfilling royal duties. Here he asks whether the king ever ignores those who come seeking help or those who return seeking restoration of previously granted support.