Shloka 57
Adhyāya 45 — Duryodhana’s Distress, Śakuni’s Counsel, and the Summons for Dyūta
अभिगम्याब्रवीत् प्रीतः पृथां पृथुयशा हरि: । साम्राज्यं समनुप्राप्ता: पुत्रास्तेडद्य पितृष्वस:,'परंतु आपका द्वारकापुरी जाना भी आवश्यक ही है।' उनके ऐसा कहनेपर महायशस्वी धर्मात्मा श्रीहरि युधिष्ठिरको साथ ले बुआ कुन्तीके पास गये और प्रसन्नतापूर्वक बोले--“बुआजी! तुम्हारे पुत्रोंने अब साम्राज्य प्राप्त कर लिया, उनका मनोरथ पूर्ण हो गया। वे सब-के-सब धन तथा रत्नोंसे सम्पन्न हैं। अब तुम इनके साथ प्रसन्नतापूर्वक रहो। यदि तुम्हारी आज्ञा हो तो मैं द्वारका जाना चाहता हूँ!
abhigamyābravīt prītaḥ pṛthāṃ pṛthuyaśā hariḥ | sāmrājyaṃ samanupprāptāḥ putrās te ’dya pitṛṣvasaḥ ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า— ครั้นแล้ว หริ (กฤษณะ) ผู้มีเกียรติยศกว้างไกล ด้วยใจยินดี ได้เข้าไปหา ปฤถา (กุนตี) แล้วกล่าวว่า— “ท่านป้า วันนี้บุตรของท่านได้ครองราชสมบัติแล้ว ความปรารถนาที่เฝ้าทะนุถนอมมาช้านานก็สำเร็จสมดังใจ พวกเขาทั้งหมดพรั่งพร้อมด้วยทรัพย์และรัตนะ บัดนี้ท่านจงอยู่ร่วมกับพวกเขาด้วยความผาสุก หากท่านอนุญาต เราปรารถนาจะไปยังทวารกา”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharmic propriety after political success: sovereignty and wealth are acknowledged as achieved, yet relationships, gratitude, and seeking elders’ permission (Kṛṣṇa asking Kuntī’s leave) remain central ethical duties.
After the Pāṇḍavas’ attainment of royal power, Kṛṣṇa approaches Kuntī, congratulates her on her sons’ success and prosperity, urges her to live happily with them, and asks permission to depart for Dvārakā.