Shloka 34
Bhīṣma–Śiśupāla-saṃvādaḥ
Bhishma and Shishupala’s exchange in the assembly
ते च तस्य समभ्याशे निक्षिप्याण्डानि सर्वश: । समुद्राम्भस्यमज्जन्त चरन्तो भीष्म पक्षिण: । तेषामण्डानि सर्वेषां भक्षयामास पापकृत्,भीष्म! हंसपर विश्वास हो जानेके कारण वे सभी पक्षी अपने अण्डे उसके पास ही रखकर समुद्रके जलमें गोते लगाते और विचरते थे; परंतु वह पापी हंस उन सबके अण्डे खा जाता था
te ca tasya samabhyāśe nikṣipyāṇḍāni sarvaśaḥ | samudrāmbhasy amajjanta caranto bhīṣma pakṣiṇaḥ | teṣām aṇḍāni sarveṣāṃ bhakṣayāmāsa pāpakṛt, bhīṣma! haṃsaḥ ||
และนกเหล่านั้น โอ้ภีษมะ ด้วยความไว้วางใจ จึงวางไข่ทั้งสิ้นไว้ใกล้ตัวมัน แล้วดำลงและเที่ยวไปในน้ำทะเล แต่หงส์ผู้ทำบาปนั้นกลับกินไข่ของพวกมันเสียทั้งหมด
शिशुपाल उवाच
Educational Q&A
Trust (viśvāsa) is ethically binding: exploiting another’s confidence—especially the helpless (like eggs left for safekeeping)—is portrayed as pāpa (sin/adharma). The verse condemns betrayal and warns that apparent guardianship can mask predation.
Śiśupāla addresses Bhīṣma and recounts a vignette: birds, believing a swan to be trustworthy, leave their eggs near him while they dive and wander in the sea; the swan, however, is an evil-doer who eats all the eggs.