Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

Adhyāya 33: Antarvedī-Samāgama, Arghya-Nirṇaya, and Śiśupāla’s Objection

सर्वारम्भा: सुप्रवृत्ता गोरक्षा कर्षणं वणिक्‌ । विशेषात्‌ सर्वमेवैतत्‌ संजज्ञे राजकर्मण:,गोरक्षा, खेती और व्यापार आदि सभी कार्य अच्छे ढंगसे होने लगे। विशेषतः राजाकी सुव्यवस्थासे ही यह सब कुछ उत्तमरूपसे सम्पन्न होता था

sarvārambhāḥ supravṛttā gorakṣā karṣaṇaṁ vaṇik | viśeṣāt sarvam evैतat saṁjajñe rājakarmaṇaḥ ||

กิจการทั้งปวงเริ่มเจริญรุ่งเรือง—โดยเฉพาะการคุ้มครองโค การไถหว่านทำนา และการค้า แท้จริงแล้ว ทั้งหมดนี้สำเร็จงดงามก็ด้วยพระราชกิจอันเป็นระเบียบของพระราชาเป็นสำคัญ

सर्वारम्भाःall undertakings (works begun on all sides)
सर्वारम्भाः:
Karta
TypeNoun
Rootसर्वारम्भ
FormMasculine, Nominative, Plural
सुप्रवृत्ताःwell set in motion / proceeding well
सुप्रवृत्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुप्रवृत्त
FormMasculine, Nominative, Plural
गोरक्षाprotection of cows
गोरक्षा:
Karta
TypeNoun
Rootगोरक्षा
FormFeminine, Nominative, Singular
कर्षणम्ploughing / cultivation
कर्षणम्:
Karta
TypeNoun
Rootकर्षण
FormNeuter, Nominative, Singular
वणिक्trade / merchant activity
वणिक्:
Karta
TypeNoun
Rootवणिज्
FormMasculine, Nominative, Singular
विशेषात्especially; in particular
विशेषात्:
TypeIndeclinable
Rootविशेष
Formtrue
सर्वम्all (this)
सर्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootसर्व
FormNeuter, Nominative, Singular
एवindeed; just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
Formtrue
एतत्this
एतत्:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
संजज्ञेcame to be / arose / happened
संजज्ञे:
TypeVerb
Rootजन्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Ātmanepada
राजकर्मणःfrom the king's administration / royal governance
राजकर्मणः:
Apadana
TypeNoun
Rootराजकर्मन्
FormNeuter, Ablative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
T
the king (rājā)
C
cattle (go)

Educational Q&A

The verse teaches that effective kingship (rājakarma/rāja-dharma in action) is the foundation of public welfare: when the ruler maintains order and proper administration, agriculture, cattle-protection, and commerce thrive, benefiting the whole society.

Vaiśampāyana describes a period of well-being in the kingdom: various economic and social activities—especially cattle-rearing/protection, farming, and trade—are running smoothly, attributed chiefly to the king’s sound governance.