Shloka 15
Adhyāya 33: Antarvedī-Samāgama, Arghya-Nirṇaya, and Śiśupāla’s Objection
पूर्णमापूरयंस्तेषां द्विषच्छोकावहो 5भवत् | असूर्यमिव सूर्येण निवातमिव वायुना । कृष्णेन समुपेतेन जहृषे भारतं पुरम्,पाण्डवोंका धन-भण्डार तो यों ही भरा-पूरा था, भगवानने (उन्हें अक्षय धनकी भेंट देकर) उसे और भी पूर्ण कर दिया। उनका शुभागमन पाण्डवोंके शत्रुओंका शोक बढ़ानेवाला था। बिना सूर्यका अन्धकारपूर्ण जगत् सूर्योदय होनेसे जिस प्रकार प्रकाशसे भर जाता है, बिना वायुके स्थानमें वायुके चलनेसे जैसे नूतन प्राण-शक्तिका संचार हो उठता है, उसी प्रकार भगवान् श्रीकृष्णके पदार्पण करनेपर समस्त इन्द्रप्रस्थमें हर्षोल्लास छा गया
pūrṇam āpūrayaṃs teṣāṃ dviṣacchokāvaho 'bhavat | asūryam iva sūryeṇa nivātam iva vāyunā | kṛṣṇena samupetena jahṛṣe bhārataṃ puram |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า— “ด้วยการมาถึงของเขา ความรุ่งเรืองของพวกนั้นยิ่งเต็มเปี่ยม แต่สำหรับศัตรูแล้วกลับเป็นเหตุแห่งความโศก เช่นโลกที่ไร้สุริยะย่อมเต็มด้วยแสงเมื่อสุริยันขึ้น และความนิ่งงันไร้ลมย่อมพลุ่งชีวิตเมื่อวายุพัด ฉันใด เมื่อกฤษณะเสด็จมาถึง นครของชาวภารตะ (อินทรปรস্থ) ก็ชื่นบานยิ่งนัก”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how the presence and support of a righteous ally strengthens the virtuous community and brings collective uplift, while those opposed to dharmic order experience distress. It uses natural similes (sun and wind) to show that such support is life-giving and transformative for society.
Kṛṣṇa arrives among the Pāṇḍavas at their capital (Indraprastha). His coming further augments their already abundant resources and fills the city with celebration, while simultaneously increasing the sorrow of their rivals.