Shloka 7
नकुलस्य प्रतीची-दिग्विजयः
Nakula’s Conquest of the Western Quarter
ततः प्राचीं दिशं भीमो ययौ भीमपराक्रम: । सैन्येन महता राजन् कम्पयन्निव मेदिनीम्,महता बलचक्रेण परराष्ट्रावमर्दिना । हस्त्यश्वरथपूर्णेन दंशितेन प्रतापवान् २ ।।
tataḥ prācīṃ diśaṃ bhīmo yayau bhīmaparākramaḥ | sainyena mahatā rājan kampayann iva medinīm, mahatā balacakreṇa pararāṣṭrāvamardinā | hastyaśvarathapūrṇena daṃśitena pratāpavān || vṛto bharataśārdūlo dviṣacchokavivardhanaḥ |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—ข้าแต่พระราชา ครั้นแล้วภีมผู้มีเดชานุภาพน่าสะพรึงก็ยกทัพใหญ่ไปยังทิศบูรพา ราวกับทำให้แผ่นดินสั่นสะเทือน กองทัพของเขาถูกโอบล้อมด้วย “จักรแห่งกำลัง” อันยิ่งใหญ่ที่บดขยี้แว่นแคว้นศัตรู เต็มไปด้วยช้าง ม้า และรถศึก พร้อมอาวุธและเกราะครบครัน เสือแห่งวงศ์ภารตะผู้นั้นเพิ่มพูนความโศกแก่ปฏิปักษ์ และก้าวหน้าไปเพื่อพิชิตทิศตะวันออกตามพระบัญชาของธรรมราชา
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse frames conquest as an act of rajadharma carried out under lawful command: Bhīma’s power is not portrayed as personal aggression but as disciplined force deployed for the king’s sanctioned objective, emphasizing legitimacy, order, and responsibility in the use of strength.
Vaiśaṃpāyana narrates that Bhīma, accompanied by a massive, well-equipped army of elephants, horses, and chariots, marches toward the eastern quarter to subdue rival kingdoms, making the earth seem to tremble and causing fear and grief among enemies.