Shloka 1
नकुलस्य प्रतीची-दिग्विजयः
Nakula’s Conquest of the Western Quarter
(दाक्षिणात्य अधिक पाठके ५८ श्लोक मिलाकर कुल ७९ श्लोक हैं) > तीतरके समान चितकबरे रंगवाले। एकोनत्रिशो<ड ध्याय: भीमसेनका फट जीतनेके लिये प्रस्थान और देशोंपर विजय पाना वैशम्पायन उवाच एतस्मिन्नेव काले तु भीमसेनो5पि वीर्यवान् । धर्मराजमनुप्राप्य ययौ प्राचीं दिशं प्रति
Vaiśampāyana uvāca: etasminn eva kāle tu Bhīmaseno 'pi vīryavān dharmarājam anuprāpya yayau prācīṃ diśaṃ prati, mahatā balacakreṇa pararāṣṭrāvamardinā; hasty-aśva-ratha-pūrṇena daṃśitena pratāpavān. vṛto bharataśārdūlo dviṣac-choka-vivardhanaḥ.
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—ข้าแต่ชนเมชยะ! ในกาลนั้นเอง ภีมเสนะผู้ทรงเดชก็เข้าเฝ้าธรรมราชยุธิษฐิระ ครั้นได้รับพระบรมอนุญาตแล้ว จึงยกไปสู่ทิศบูรพา เขาเคลื่อนด้วยกองทัพใหญ่ดุจจักรศึกที่จะบดขยี้แคว้นศัตรู—เต็มไปด้วยช้าง ม้า และรถศึก พร้อมสรรพอาวุธและเกราะครบครัน เมื่อมีทัพห้อมล้อมดังนี้ เสือแห่งวงศ์ภารตะผู้เพิ่มความโศกแก่ศัตรู ก็รุดหน้าไป
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds disciplined power under dharma: Bhīma does not act independently but approaches Dharmarāja and proceeds under royal authorization. Martial strength is framed as legitimate when aligned with rightful command and the larger political-ritual aim (the subjugation of rival kings as part of establishing just sovereignty).
As the campaigns for subduing surrounding regions begin, Bhīmasena receives Yudhiṣṭhira’s approval and marches east with a large, well-equipped army of elephants, horses, and chariots, intent on defeating and bringing hostile kingdoms under control.