Shloka 5
Kṛṣṇasya Khāṇḍavaprasthāt Dvārakā-prayāṇaḥ | Krishna’s Departure for Dvārakā
अर्थ्य तथ्यं हितं वाक््यं लघु युक्तमनुत्तरम् । उवाच भगवान् भद्रां सुभद्रां भद्रभाषिणीम्,भगवानने मंगलमय वचन बोलनेवाली कल्याणमयी सुभद्रासे बहुत थोड़े, सत्य, प्रयोजनपूर्ण, हितकारी, युक्तियुक्त एवं अकाट्य वचनोंद्वारा अपने जानेकी आवश्यकता बतायी (और उसे ढाढ़स बँधाया)
arthyaṃ tathyaṃ hitaṃ vākyaṃ laghu yuktam anuttaram | uvāca bhagavān bhadrāṃ subhadrāṃ bhadrabhāṣiṇīm ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—พระผู้เป็นเจ้าตรัสกับพระสุภัททราผู้มีวาจาเป็นมงคล ด้วยถ้อยคำสั้นแต่หนักแน่น: จริง มีเหตุมีผล เป็นประโยชน์ เกื้อกูล และโต้แย้งมิได้ ด้วยถ้อยคำนั้นพระองค์ทรงแจ้งความจำเป็นแห่งการเสด็จไป และทรงปลอบประโลมให้พระนางมั่นคง
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse praises ideal speech: it should be truthful (tathya), beneficial (hita), purposeful (arthya), concise (laghu), rational and fitting (yukta), and so sound that it cannot be reasonably overturned (anuttara). Such speech both communicates necessity and supports the listener emotionally.
Vaiśampāyana narrates that a revered figure speaks to Subhadrā. He explains the need to depart and reassures her, doing so with carefully chosen, ethically exemplary words.