Previous Verse
Next Verse

Shloka 26

Kṛṣṇasya Khāṇḍavaprasthāt Dvārakā-prayāṇaḥ | Krishna’s Departure for Dvārakā

स्वां पुरी प्रययौ हृष्टो यथा शक्रो5मरावतीम्‌ | लोचनैरनुजग्मुस्ते तमादृष्टिपथात्‌ तदा,तत्पश्चात्‌ उनके साथ पुनः आनेका निश्चित वादा करके भगवान्‌ मधुसूदनने पैदल आये हुए नागरिकों-सहित पाण्डवोंको बड़ी कठिनाईसे लौटाया और प्रसन्नतापूर्वक अपनी पुरी द्वारकाको गये, मानो इन्द्र अमरावतीको जा रहे हों। जबतक वे दिखायी दिये, तबतक पाण्डव अपने नेत्रोंद्वारा उनका अनुसरण करते रहे

svāṃ purīṃ prayayau hṛṣṭo yathā śakro 'marāvatīm | locanair anujagmust te tam ādṛṣṭi-pathāt tadā ||

พระองค์ทรงยินดีในพระทัย เสด็จไปยังนครของพระองค์ดุจพระศักระเสด็จสู่อมราวตี และเหล่าปาณฑพก็เฝ้ามองตามด้วยสายตาจนกระทั่งพระองค์ลับพ้นจากทางสายตาในขณะนั้น

स्वाम्his own
स्वाम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormFeminine, Accusative, Singular
पुरीम्city
पुरीम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुरी
FormFeminine, Accusative, Singular
प्रययौwent
प्रययौ:
Karta
TypeVerb
Rootया (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd, Singular, Parasmaipada
हृष्टःdelighted
हृष्टः:
Karta
TypeAdjective
Rootहृष्ट
FormMasculine, Nominative, Singular
यथाas/just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
शक्रःIndra
शक्रः:
Karta
TypeNoun
Rootशक्र
FormMasculine, Nominative, Singular
अमरावतीम्Amarāvatī (Indra's city)
अमरावतीम्:
Karma
TypeNoun
Rootअमरावती
FormFeminine, Accusative, Singular
लोचनैःwith (their) eyes
लोचनैः:
Karana
TypeNoun
Rootलोचन
FormNeuter, Instrumental, Plural
अनुजग्मुःfollowed
अनुजग्मुः:
Karta
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
FormPerfect (लिट्), 3rd, Plural, Parasmaipada
तेthey
ते:
Karta
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
तम्him
तम्:
Karma
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Singular
आदृष्टि-पथात्from the range/path of sight
आदृष्टि-पथात्:
Apadana
TypeNoun
Rootदृष्टि-पथ
FormMasculine, Ablative, Singular
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
Ś
Śakra (Indra)
A
Amarāvatī
D
Dvārakā
M
Madhusūdana (Kṛṣṇa)
P
Pāṇḍavas

Educational Q&A

The verse highlights the ethical ideal of righteous companionship: a dharmic guide departs without severing goodwill, while the virtuous respond with reverence and self-restraint—expressed through silent, affectionate attention rather than possessiveness.

After assuring the Pāṇḍavas of his continued support, Madhusūdana (Kṛṣṇa) departs joyfully for his own city (Dvārakā). The Pāṇḍavas keep watching him as he goes, following him with their eyes until he disappears from view.