Shloka 66
कवच कट जानेपर कर्णको कुपित हुए अर्जुनने चार उत्तम तीखे बाणोंसे पुनः क्षत- विक्षत कर दिया। शत्रुके द्वारा अत्यन्त घायल किये जानेपर कर्ण वात, पित्त और कफ सम्बन्धी ज्वर (त्रिदोष या सन्निपात)-से आतुर हुए मनुष्यकी भाँति अधिक पीड़ाका अनुभव करने लगा ।।
sañjaya uvāca |
mahābhanur-maṇḍala-niḥsṛtaiḥ śitaiḥ kriyā-prayatna-prahitaiḥ balena ca |
tatakṣa karṇaṃ bahubhiḥ śarottamaiḥ bibhida marmasv api cārjunas tvaran ||
สัญชัยกล่าวว่า—จากวงใหญ่แห่งคันศร อรชุนเร่งมือปล่อยศรชั้นยอดคมกริบเป็นอันมาก ด้วยทักษะในการกระทำ ความเพียรพยายาม และแรงอันเต็มเปี่ยม ศรเหล่านั้นกระหน่ำถูกกรรณะซ้ำแล้วซ้ำเล่า ถึงกับเจาะทะลุจุดสำคัญยิ่ง (มर्म) ด้วย เมื่อถูกศัตรูทำร้ายสาหัส กรรณะยิ่งรู้สึกความปวดร้าวทวีขึ้น ดุจคนถูกไข้สันนิบาตจากตรีโทษะทรมาน
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the harsh moral landscape of righteous war: mastery, effort, and strength can decisively shape outcomes, yet victory is inseparable from suffering. It underscores the Kshatriya duty to act with disciplined skill while recognizing the grave human cost borne by even the greatest heroes.
Sanjaya describes Arjuna rapidly releasing many sharp, powerful arrows from his bow. These strike Karna repeatedly, piercing vital points and causing severe pain; the accompanying prose gloss compares Karna’s agony to a man afflicted by a tri-dosha (sannipāta) fever.