Shloka 16
तदनन्तर अस्त्रसमूहोंके प्रहारसे भरा हुआ वह युद्धस्थल ऐसा प्रतीत होने लगा, मानो वहाँ किरणोंका जाल बिछ गया हो। कर्ण और अर्जुनने अपने बाणसमूहोंकी वर्षासे आकाशमें तिलभर भी अवकाश नहीं रहने दिया ।।
tad-anantaraṃ bāṇa-jālaika-mayaṃ mahāntaṃ sarve 'drasan kuravaḥ somakāś ca | nānyat kiṃcid dadṛśuḥ sampatad vai bāṇāndhakāre tumule 'timātram ||
ครั้นแล้วสนามรบซึ่งถูกกระหน่ำด้วยหมู่ศัสตราวุธอย่างหนาแน่น ก็ดูประหนึ่งมีตาข่ายแห่งรัศมีแผ่ปกคลุม กรรณะและอรชุนโปรยศรจนท้องฟ้าไม่เหลือช่องว่างแม้เพียงปลายนิ้ว เมื่อเห็นตาข่ายมหึมาที่ทอด้วยลูกศรเป็นผืนเดียว เหล่ากุรุและโสมกะทั้งปวงก็สั่นสะท้านด้วยความหวาดหวั่น ในความมืดอันปั่นป่วนยิ่งซึ่งเกิดจากลูกศรนั้น พวกเขามิได้เห็นสิ่งใดตกลงมาอื่นใดเลย
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how unchecked martial power can overwhelm perception itself—turning the battlefield into an ‘arrow-darkness’ that induces fear in all onlookers. Ethically, it underscores the terrifying cost of war: even valor and skill, when unleashed without restraint, create collective dread and obscurity rather than clarity.
Sañjaya describes Karṇa and Arjuna exchanging such dense volleys of arrows that the sky appears filled with a single net of missiles. The Kurus and Somakas, witnessing this near-total saturation of the air, tremble; amid the tumult they can see nothing else, as if the scene is darkened by arrows.