Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

ततस्त्वमर्षी क्रोधसंदीप्तनेत्रो वातात्मज: पाणिना पाणिमार्च्छत्‌ । भीमोअब्रवीदर्जुनं सत्यसंध- ममर्षितो नि:श्वसज्जातमन्यु:,महारथी कर्णका वह शत्रुओंके लिये असहा वैसा पराक्रम दृष्टिपथमें लाकर तथा रणभूमिमें कर्णद्वारा अर्जुनके उस अस्त्रको नष्ट हुआ देखकर अमर्षशील वायुपुत्र भीमसेन हाथ-से-हाथ मलने लगे। उनके नेत्र क्रोधसे प्रज्वलित हो उठे। हृदयमें अमर्ष और क्रोधका प्रादुर्भाव हो गया; अतः वे सत्यप्रतिज्ञ अर्जुनसे इस प्रकार बोले--

tatas tv amarṣī krodha-saṃdīpta-netro vātātmajaḥ pāṇinā pāṇim ārcchat | bhīmo 'bravīd arjunaṃ satya-saṃdhaṃ amarṣito niḥśvasaj-jāta-manyur ||

ครั้งนั้น ภีมะโอรสแห่งวายุ อดกลั้นความหมิ่นมิได้ ดวงตาลุกโพลงด้วยโทสะ จึงถูฝ่ามือเข้าหากัน ด้วยความคับแค้นเดือดดาลและหายใจแรงเพราะโทสะที่พลุ่งขึ้นในใจ เขาจึงกล่าวกับอรชุน ผู้มั่นคงในสัตย์ปฏิญาณ

ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Nominative, Singular
अमर्षीresentful, intolerant (of insult)
अमर्षी:
Karta
TypeAdjective
Rootअमर्षिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
क्रोध-संदीप्त-नेत्रःwhose eyes were inflamed with anger
क्रोध-संदीप्त-नेत्रः:
Karta
TypeAdjective
Rootनेत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
वात-आत्मजःson of Vāyu (Bhīma)
वात-आत्मजः:
Karta
TypeNoun
Rootआत्मज
FormMasculine, Nominative, Singular
पाणिनाwith (his) hand
पाणिना:
Karana
TypeNoun
Rootपाणि
FormMasculine, Instrumental, Singular
पाणिम्(another) hand
पाणिम्:
Karma
TypeNoun
Rootपाणि
FormMasculine, Accusative, Singular
आर्च्छत्reached, went to (i.e., brought hand to hand / clasped)
आर्च्छत्:
TypeVerb
Rootऋच्छ्
FormImperfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
भीमःBhīma
भीमः:
Karta
TypeNoun
Rootभीम
FormMasculine, Nominative, Singular
अब्रवीत्said, spoke
अब्रवीत्:
TypeVerb
Rootब्रू
FormImperfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
अर्जुनम्to Arjuna
अर्जुनम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Accusative, Singular
सत्य-संधम्true to his vow, of truthful resolve
सत्य-संधम्:
TypeAdjective
Rootसंध
FormMasculine, Accusative, Singular
अमर्षितःangered, resentful
अमर्षितः:
Karta
TypeAdjective
Rootअमर्षित
FormMasculine, Nominative, Singular
निःश्वसत्breathing hard, sighing
निःश्वसत्:
Karta
TypeAdjective
Rootनिः-श्वस्
FormMasculine, Nominative, Singular
जात-मन्युःwhose wrath had arisen
जात-मन्युः:
Karta
TypeAdjective
Rootमन्यु
FormMasculine, Nominative, Singular
महारथीgreat chariot-warrior
महारथी:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
कर्णकःKarna (as named here)
कर्णकः:
Karta
TypeNoun
Rootकर्णक
FormMasculine, Nominative, Singular
वहindeed (particle); also could be 'carry!' if taken as verb, but here likely particle in mixed text
वह:
TypeIndeclinable
Rootवह
शत्रून्enemies
शत्रून्:
Karma
TypeNoun
Rootशत्रु
FormMasculine, Accusative, Plural
केfor whom (to which persons)
के:
Sampradana
TypePronoun
Rootकिम्
FormMasculine, Dative, Plural
लिये(Hindi) for
लिये:
TypeIndeclinable
Root
असहाunbearable, irresistible
असहा:
Karta
TypeAdjective
Rootअसह
FormMasculine, Nominative, Singular
वैसा(Hindi) such, like that
वैसा:
TypeIndeclinable
Root
पराक्रमvalor, prowess
पराक्रम:
Karma
TypeNoun
Rootपराक्रम
FormMasculine, Accusative, Singular
दृष्टि-पथम्range of sight, field of vision
दृष्टि-पथम्:
Karma
TypeNoun
Rootपथ
FormMasculine, Accusative, Singular
लाकर(Hindi) having brought
लाकर:
TypeIndeclinable
Root
तथाthus, and then
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
रण-भूमिम्battlefield
रण-भूमिम्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभूमि
FormFeminine, Accusative, Singular
कर्ण-द्वाराby/through Karna
कर्ण-द्वारा:
Karana
TypeIndeclinable
Rootद्वार
अर्जुनस्यof Arjuna
अर्जुनस्य:
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Genitive, Singular
उस(Hindi) that
उस:
TypeIndeclinable
Root
अस्त्रम्weapon, missile
अस्त्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootअस्त्र
FormNeuter, Accusative, Singular
नष्टम्destroyed, nullified
नष्टम्:
TypeAdjective
Rootनष्ट
FormNeuter, Accusative, Singular
हुआ(Hindi) happened/was
हुआ:
TypeIndeclinable
Root
देखकर(Hindi) having seen
देखकर:
TypeIndeclinable
Root

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhīma
V
Vāyu
A
Arjuna