Shloka 50
कालयामास तत् सैन्यं यथा पशुगणान् वृकः । जैसे वनमें कुपित हुआ सिंह मृगसमूहोंको खदेड़ता रहता है, उसी प्रकार शत्रुपक्षके पांचाल महारथियोंको भगाता हुआ महायशस्वी कर्ण समरांगणमें समस्त योद्धाओंको त्रास देने लगा। जैसे भेड़िया पशुसमूहोंको भयभीत करके भगा देता है, उसी प्रकार कर्णने पाण्डवसेनाको खदेड़ दिया ।।
sañjaya uvāca | kālayāmāsa tat sainyaṃ yathā paśugaṇān vṛkaḥ |
สัญชัยกล่าวว่า—ดุจหมาป่าที่ทำให้ฝูงสัตว์ตระหนกแล้วต้อนให้แตกหนี กรรณะก็ไล่กวดกองทัพนั้นให้ปั่นป่วนฉันนั้น และดุจสิงห์พิโรธในพงไพรที่คอยสลัดไล่ฝูงกวางให้กระจัดกระจาย กรรณะผู้มีเกียรติยศใหญ่ก็ขับไล่มหารถีแห่งปัญจาลฝ่ายศัตรูในสมรภูมิ ทำให้เหล่านักรบทั้งปวงหวาดผวา และขับกองทัพปาณฑพให้ถอยหนี ครั้นเห็นกองทัพปาณฑพหันหลังให้ศึกแล้ว เหล่าธารตราษฏระ…
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how, in war, collective morale can collapse when a single powerful warrior relentlessly pursues; it implicitly warns that strength without restraint spreads fear and disorder, showing the ethical cost of violence even when it is framed as heroic prowess.
Sanjaya describes Karna’s onslaught: he chases and routs the opposing forces—especially the Panchala great chariot-warriors—so thoroughly that the Pandava host is driven back in panic, compared to animals scattered by a wolf (and, in the extended simile, deer scattered by a lion).