कर्णनिधनवृत्तान्तनिवेदनम् | Reporting Karṇa’s Fall to Yudhiṣṭhira
हन्यामहं केशव तं प्रसहा भीमो हन्यात् तूबरकेति चोक्त: । तन्मे राजा प्रोक्तवांस्ते समक्ष॑ धनुर्देहीत्यसकृद् वृष्णिवीर,दशाईकुलनन्दन! आप तो यह जानते ही हैं कि मेरा व्रत क्या है? मनुष्योंमेंसे जो कोई भी मुझसे यह कह दे कि 'पार्थ! तुम अपना गाण्डीव धनुष किसी दूसरे ऐसे पुरुषको दे दो जो अस्त्रोंके ज्ञान अथवा बलमें तुमसे बढ़कर हो; तो केशव! मैं उसे बलपूर्वक मार डालूँ।' इसी प्रकार भीमसेनको कोई “मूँछ-दाढ़ीरहित” कह दे तो वे उसे मार डालेंगे, वृष्णिवीर! राजा युधिष्ठिरने आपके सामने ही बारंबार मुझसे कहा है कि “तुम अपना धनुष दूसरेको दे दो'
arjuna uvāca | hanyām ahaṃ keśava taṃ prasahā bhīmo hanyāt tūbaraketi coktaḥ | tan me rājā proktavāṃs te samakṣaṃ dhanur dehīty asakṛd vṛṣṇivīra ||
อรชุนกล่าวว่า “โอ้เคศวะ ผู้ใดกล่าวถ้อยคำเช่นนั้นแก่ข้า ข้าจะสังหารเขาเสียด้วยกำลัง; และภีมะก็จะฆ่าผู้ใดก็ตามที่เรียกเขาว่า ‘ตูบารกะ’ (ไร้เครา) ด้วย เพราะพระราชายุธิษฐิระได้ตรัสแก่ข้าซ้ำแล้วซ้ำเล่า—ต่อหน้าท่านเอง โอ้วีรบุรุษแห่งวงศ์วฤษณิ—ว่า ‘จงมอบคันธนูของเจ้าเสีย’”
अर्जुन उवाच
The verse highlights how rigid vows tied to personal honor can collide with dharma when spoken words provoke violence. It implicitly raises the ethical question: should one be bound to a rash vow, or should restraint and discernment override pride—especially among allies in a righteous cause.
Arjuna tells Kṛṣṇa that he has a vow to kill anyone who orders him to give away his bow, and he notes a similar vow of Bhīma regarding an insulting epithet. He then points out that Yudhiṣṭhira has repeatedly told him—right in Kṛṣṇa’s presence—to give away his bow, creating a dangerous moral and emotional crisis within the Pāṇḍava camp.