Shloka 39
अर्जुनस्य शीघ्रप्रयाणं भीम-शकुनियुद्धं च
Arjuna’s Rapid Advance and the Bhīma–Śakuni Encounter
वारणं जघनोपान्ते विषाणाभ्यामिव द्विप: । उस समय शिनिपौत्र सात्यकि अपने बाणोंसे कर्णको पीड़ा देते हुए तुरंत उसके पीछे- पीछे गये, मानो कोई गजराज अपने दोनों दाँतोंसे दूसरे गजराजकी जाँघोंमें चोट पहुँचाता हुआ उसका पीछा कर रहा हो ।। ३८ $ ।। स भारत महानासीद् योधानां सुमहात्मनाम्
vāraṇaṁ jaghanopānte viṣāṇābhyām iva dvipaḥ | sa bhārata mahān āsīd yodhānāṁ sumahātmanām ||
สัญชัยกล่าวว่า: ดุจช้างศึกผู้ยิ่งใหญ่ใช้สองงาแทงกระแทกบริเวณโคนขาของช้างอีกเชือกหนึ่งแล้วไล่ตามจากด้านหลัง ฉันใด สาตยกีบุตรแห่งศินิก็ฉันนั้น เขาทำให้กรรณะระทมด้วยศรของตน แล้วเร่งติดตามไปจากด้านหลังไม่หยุดยั้ง ข้าแต่ภารตะ ครั้นนั้นเอง การปะทะอันใหญ่หลวงและน่าสะพรึงก็อุบัติขึ้นท่ามกลางเหล่านักรบผู้มีจิตใจสูงส่ง
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse uses an elephant simile to highlight the battlefield ethic of relentless engagement: once combat is joined, warriors driven by kṣatriya-duty pursue and press the advantage. It also implicitly warns how martial momentum can intensify violence, testing the boundary between valor and excess.
Sañjaya describes a fierce pursuit and close-quarters pressure in battle, likening it to an elephant striking another’s haunch with its tusks while following behind. The scene frames the ensuing encounter as a major clash among eminent warriors.