Shloka 2
अध्याय २९: कर्णस्य शल्यं प्रति शापस्मरणं च युद्धनिश्चयः | Chapter 29: Karṇa recalls curses to Śalya and declares resolve for battle
द्विरदनररथाश्वशड्खशब्दै: परिहृषिता विविधैश्व शस्त्रपातै: | द्विदरथपदातिसादिसंघा: परिकुपिताभिमुखा: प्रजध्निरे ते,हाथी, मनुष्य, रथ, घोड़ों और शंखके शब्दोंसे अत्यन्त हर्ष और उत्साहमें भरे हाथीसवार, रथी, पैदल और घुड़सवारोंके समुदाय क्रोधपूर्वक सामना करते हुए नाना प्रकारके अस्त्र-शस्त्रोंका प्रहार करके एक-दूसरेको मारने लगे
sañjaya uvāca |
dviradanara-rathāśva-śaṅkha-śabdaiḥ parihṛṣitā vividhaiś ca śastra-pātaiḥ |
dvi-ratha-padāti-sādi-saṅghāḥ parikupitābhimukhāḥ prajaghnire te ||
สัญชัยกล่าวว่า เมื่อเสียงอึกทึกของช้าง คน รถ ม้า และสังข์กึกก้อง ประกอบด้วยแรงกระหน่ำแห่งอาวุธนานาประการ เหล่ากองทัพช้างศึก รถศึก ทหารราบ และทหารม้า ต่างฮึกเหิมและโกรธเกรี้ยว เผชิญหน้ากันแล้วพุ่งเข้าฟาดฟันกัน เริ่มสังหารฝ่ายตรงข้าม
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how war amplifies emotion: the roar of armies and the impact of weapons generate exhilaration and anger that erode self-restraint. Ethically, it suggests that violence becomes contagious—momentum and retaliation can replace deliberation and dharmic discernment.
Sañjaya reports that the opposing forces—elephant corps, charioteers, infantry, and cavalry—rush at each other. Excited by the din of battle and provoked by repeated weapon-blows, they confront one another and begin striking and killing in close combat.