Shloka 6
कर्णार्जुनयुद्ध-प्रवृत्तिः
Renewal of the Karṇa–Arjuna Engagement at Day’s End
वे नाग शत्रुओंकी सारी सेनाको कुचल डालनेकी इच्छा रखते थे और उन्हें पैरोंकी एड़ी, अँगूठों तथा अंकुशोंकी मारसे बारंबार आगे बढ़नेके लिये प्रेरित किया जा रहा था। यह देखकर ट्रुपदकुमार धृष्टद्युम्नने उनपर नाराच नामक बाणोंकी वर्षा आरम्भ कर दी ।। एकैकं दशभि: षड्भिरष्टाभिरपि भारत । द्विरदानभिविव्याध क्षिप्तैर्गिरिनिभान् शरै:,भरतनन्दन! धृष्टद्युम्नने उन पर्वताकार हुए हाथियोंमेंसे प्रत्येकको अपने चलाये हुए दस-दस, छ:-छ: और आठ-आठ बाणोंसे घायल कर दिया
sañjaya uvāca | ekaikaṃ daśabhiḥ ṣaḍbhir aṣṭābhir api bhārata | dviradān abhivivyādha kṣiptair girinibhān śaraiḥ | bharatanandana dhṛṣṭadyumno 'pi tān nārācavarṣair abhyavarṣata ||
สัญชัยกล่าวว่า—โอ ภารตะ! ธฤษฏทยุมน์ยิงศรอย่างรวดเร็วต่อเนื่อง แทงทะลุช้างศึกดุจขุนเขาเหล่านั้น—แต่ละเชือกถูกสิบศร บ้างหกศร บ้างแปดศร. ครั้นเห็นว่าพวกมันถูกต้อนให้รุกซ้ำแล้วซ้ำเล่าด้วยส้นเท้า ปลายนิ้วเท้า และตะขอช้าง เขาจึงเริ่มโปรยห่าศรนาราจเพื่อสกัดการย่ำยีบุกกระหน่ำของพวกมันมิให้ทำลายกองทัพฝ่ายตรงข้ามได้.
संजय उवाच
Educational Q&A
Even amid war, the passage highlights disciplined action: force is applied with precision to stop a destructive surge (the elephant charge) rather than as uncontrolled cruelty. It also implicitly exposes the ethical cost of war—animals and men are driven into violence—while showing the commander’s duty to protect his side through effective, measured tactics.
Elephants, urged forward by their drivers using goads and blows, threaten to crush the opposing army. Dhrishtadyumna responds by showering them with nārāca arrows, wounding each elephant with multiple shafts (ten, six, or eight), aiming to halt or break their advance.