Shloka 5
कर्णार्जुनयुद्ध-प्रवृत्तिः
Renewal of the Karṇa–Arjuna Engagement at Day’s End
तान् सम्मिमर्दिषून् नागान् पार्ष्ण्यड्गुष्ठाडकुशैर्भशम् । चोदितान् पार्षतो बाणैर्नाराचैर भ्यवीवृषत्
tān sammimardiṣūn nāgān pārṣṇyaṅguṣṭhāḍakuśair bhaśam | coditān pārṣato bāṇair nārācair abhyavīvṛṣat ||
สัญชัยกล่าวว่า—ช้างศึกผู้เกรียงไกรเหล่านั้นถูกบีบคั้นและต้อนเร่งอย่างรุนแรง ด้วยส้นเท้า ปลายนิ้วเท้า และตะขอช้าง เพื่อให้พุ่งเข้าบดขยี้กองทัพฝ่ายตรงข้าม; ครั้นแล้ว ธฤษฏทยุมน์ โอรสแห่งปฤษตะ ก็ยิงห่าลูกศรระยะประชิด โดยเฉพาะศรนาราจปลายเหล็ก ถ่วงรั้งการพุ่งทะยานของพวกมันไว้ท่ามกลางความอลหม่านแห่งยุทธภูมิ।
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the kṣatriya ethic of meeting force with disciplined counter-force: when destructive power (war-elephants driven with hooks) threatens to overwhelm, a responsible warrior responds with focused, effective resistance to protect his side and restore balance on the battlefield.
In the Karṇa Parva battle scene, elephants are being aggressively driven forward by their riders using heel, toe, and goad. Dhṛṣṭadyumna counters this charge by raining arrows—especially nārācas—upon the elephants to halt or break their advance.