Shloka 4
Chapter 12: Arjuna’s suppression of the Saṃśaptakas and duel with Aśvatthāmā
Drauṇi
मनुष्योंमें सिंहके समान पराक्रमी वीरोंने विपक्षी पुरुषसिंहोंके मस्तकोंको काट- काटकर उनके द्वारा धरतीको पाटने लगे। उनके वे मस्तक पूर्ण चन्द्रमा और सूर्यके समान कान्तिमान् तथा कमलोंके समान सुगन्धित थे ।।
sañjaya uvāca | ardha-candrais tathā bhallaiḥ kṣuraprair asi-paṭṭiśaiḥ | paraśvaiś cāpy akṛntan n-uttamāṅgāni yudhyatām || tatra bhārata karṇena nārācais tāḍitā gajāḥ | neduḥ seduś ca mamluś ca bhramamuś ca diśo daśa ||
สัญชัยกล่าวว่า—เหล่าวีรบุรุษผู้กล้าหาญดุจราชสีห์ในหมู่มนุษย์ ต่างตัดศีรษะ “สิงห์บุรุษ” ฝ่ายตรงข้ามแล้วตัดอีก จนเอาศีรษะเหล่านั้นปูทับแผ่นดิน ศีรษะเหล่านั้นส่องประกายดุจจันทร์เพ็ญและสุริยัน และประหนึ่งมีกลิ่นหอมดุจดอกบัว ด้วยศรหัวเสี้ยวจันทร์ ศรหัวกว้าง ศรคมดุจมีดโกน ดาบ หอก และขวาน พวกเขายังคงตัดศีรษะกันในสนามรบ โอ้ผู้สืบสายภรตะ ที่นั่นฝูงช้างทั้งหลายถูกนาราจของกรรณะกระหน่ำ จึงร้องก้อง ครางด้วยความเจ็บปวด อ่อนแรงและสับสน แล้วโซซัดโซเซวนเวียนไปทั่วทั้งสิบทิศ
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the paradox of martial excellence: skill and valor can dominate the battlefield, yet the immediate ethical reality is the spread of pain and confusion among living beings. It invites reflection on the heavy human (and animal) cost that accompanies kṣatriya warfare, even when performed as ‘duty’ within the epic’s world.
Sanjaya describes intense fighting where combatants sever opponents’ heads using various weapons. He then focuses on Karna’s effectiveness: his iron darts strike groups of elephants, causing them to trumpet, groan, weaken, and stagger in all directions across the battlefield.