Shloka 31
धृतराष्ट्रस्य मूर्च्छा तथा द्रोणविषयकप्रश्नाः
Dhṛtarāṣṭra’s Fainting and Questions Concerning Droṇa
स कथं ब्राह्म॒णो वृद्ध: शस्त्रेण वधमाप्तवान् । जो छहों अंगों तथा पंचम वेदस्थानीय इतिहास-पुराणोंसहित चारों वेदोंका अध्ययन करके ब्राह्मणोंके लिये उसी प्रकार आश्रय बने हुए थे
dhṛtarāṣṭra uvāca | sa kathaṁ brāhmaṇo vṛddhaḥ śastreṇa vadham āptavān | amārṣiṇā marṣitavān kliśyamānān sadā mayā ||
ธฤตราษฏร์ตรัสว่า “พราหมณ์ชราผู้นั้นถูกสังหารด้วยอาวุธได้อย่างไร? ผู้ซึ่งศึกษาพระเวททั้งสี่พร้อมเวทางค์ทั้งหก และ ‘เวทที่ห้า’ คืออิติหาสะกับปุราณะ; ผู้เป็นที่พึ่งของพราหมณ์ทั้งหลายดุจมหาสมุทรเป็นที่รองรับสายนที; ผู้เผาผลาญศัตรูและยังปฏิบัติธรรมทั้งของพราหมณ์และกษัตริย์—ดรโณอาจารย์ผู้ชรานั้นถูกอาวุธคร่าชีวิตได้อย่างไร? และเราผู้มิใช่คนโกรธง่าย ก็อดทนต่อความทุกข์นี้มาช้านาน.”
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral shock of war: even a venerable, learned teacher who embodies dharma can be brought down by violence. It underscores the tension between reverence for spiritual authority and the ruthless logic of battlefield duty.
Dhṛtarāṣṭra asks Sañjaya how Droṇa—an aged brāhmaṇa-teacher famed for learning and discipline—could be killed in combat. His question expresses grief, disbelief, and the sense that the war has overturned normal ethical expectations.