Mahabharata 7.59.7 — Drona Parva, Adhyaya 59, Shloka 7
युधिष्ठिरकृष्णसंवादः — Yudhiṣṭhira’s Appeal and Kṛṣṇa’s Assurance
Droṇa-parva, Adhyāya 59
(हत्वा तत्र रिपुं संख्ये भार्यया सह सज्भतः । लड्केश्वरं च चक्रे स धर्मात्मानं विभीषणम् ।।
hatvā tatra ripuṁ saṅkhye bhāryayā saha saṅgataḥ | laṅkeśvaraṁ ca cakre sa dharmātmānaṁ vibhīṣaṇam ||
bhāryayā saha saṁyuktas tato vānarasenayā | ayodhyām āgato vīraḥ puṣpakeṇa virājatā ||
tatra rājan praviṣṭaḥ sa ayodhyāyāṁ mahāyaśāḥ | mātṝr vayasyān sacivān ṛtvijaḥ sapurohitān ||
śuśrūṣamāṇaḥ satataṁ mantratribhiś cābhiṣecitaḥ | visṛjya harirājānaṁ hanumantaṁ sahāṅgadam ||
bhrātaraṁ bharataṁ vīraṁ śatrughnaṁ caiva lakṣmaṇam | pūjayan parayā prītyā vaidehā cābhipūjitaḥ ||
catuḥsāgaraparyantāṁ pṛthivīm anvāśāsat |
sa prajānugrahaṁ kṛtvā tridaśair abhipūjitaḥ |
นารทกล่าวว่า—ครั้นทรงประหารศัตรูในสมรภูมินั้นแล้ว พระองค์ได้กลับมาพบพระชายาผู้ชอบธรรม และทรงสถาปนาพระวิภีษณะผู้ทรงธรรมให้เป็นเจ้าแห่งลงกา ต่อมา พระรามผู้กล้าหาญเสด็จพร้อมพระสีตาและกองทัพวานร มายังอโยธยาด้วยพุษปกวิมานอันรุ่งเรือง ครั้นเสด็จเข้าสู่อโยธยา พระรามผู้มีเกียรติยศใหญ่หลวงทรงอุทิศพระองค์รับใช้และถวายความเคารพต่อพระมารดา มิตรสหาย เสนาบดี ฤตวิช และปุโรหิตอยู่เนืองนิตย์ และด้วยคำปรึกษาของเสนาบดีทั้งหลาย พระองค์ทรงรับราชาภิเษก ครั้นลาสุครีวะ หนุมาน และองคทแล้ว พระองค์ทรงยกย่องพระอนุชาอันกล้าหาญ คือภรต ศัตรุฆนะ และลักษมณะ และพระองค์เองก็ได้รับการเทิดทูนด้วยความรักยิ่งจากพระไวเทหี (สีตา) พระองค์ทรงครองแผ่นดินอันมีสี่สมุทรเป็นขอบเขต ทรงอุปถัมภ์คุ้มครองไพร่ฟ้าประชาราษฎร์ และเมื่อทรงบำรุงสุขแก่ปวงชนแล้ว ก็ได้รับการสักการะยกย่องแม้จากเหล่าเทวะ
नारद उवाच
Educational Q&A
The passage presents ideal kingship grounded in dharma: victory is followed by restoration of rightful order (appointing a righteous ruler), gratitude toward allies, reverence for family and religious counselors, and benevolent governance aimed at the welfare of subjects (prajānugraha).
After defeating Rāvaṇa, Rāma reunites with Sītā, installs Vibhīṣaṇa as king of Laṅkā, returns to Ayodhyā with the vānaras in the Puṣpaka vimāna, is consecrated as king, honors his brothers and allies, and then rules the earth up to the four oceans while being honored by gods.
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Mahabharata in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.