Shloka 9
Droṇa–Arjuna Yuddha; Trigarta-Āvaraṇa; Bhīmasena Gajānīka-bheda
Droṇa and Arjuna Engage; Trigarta Containment; Bhīma Breaks the Elephant Corps
एतच्छुत्वा तु वचन राज्ञो भरतसत्तम | दुर्योधनमिदं वाक्य भीष्म: शान्तनवोडब्रवीत्
etac chrutvā tu vacanaṁ rājño bharatasattama | duryodhanam idaṁ vākyaṁ bhīṣmaḥ śāntanavo ’bravīt, kathayāmāsa durdharṣo viniḥśvasya punaḥ punaḥ |
สัญชัยกล่าวว่า “โอ้ผู้ประเสริฐแห่งวงศ์ภารตะ ครั้นได้ฟังถ้อยคำของพระราชาแล้ว ภีษมะโอรสแห่งศานตนุจึงกล่าวตอบทุรโยธนะ ทุรโยธนะผู้ยากจะต้านทานนั้นไม่อาจทนความอัปยศแห่งความปราชัยในมหาสงคราม—ซึ่งเกิดจากมือของยักษ์—ได้ เขาเข้าไปเฝ้าภีษมะผู้เป็นโอรสแห่งคงคา กราบด้วยความนอบน้อม แล้วทูลเล่าเหตุการณ์ทั้งหมดตามจริง เขาถอนใจยาวครั้งแล้วครั้งเล่า เล่าถึงชัยชนะของฆโฏตกจะและความพ่ายแพ้ของตนซ้ำแล้วซ้ำเล่า; แล้วภีษมะจึงกล่าวแก่เขาดังนี้—”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how wounded pride and inability to bear defeat can agitate even a powerful warrior, and how such agitation naturally leads one to seek counsel from an elder. Ethically, it points to the need for steadiness (self-control) and wise guidance in moments of humiliation and crisis.
Sañjaya reports that Duryodhana, repeatedly sighing, narrates his distress and setback in the great battle. After hearing him, Bhīṣma—Śāntanu’s son—begins to respond, setting up Bhīṣma’s counsel to Duryodhana.