Shloka 58
Varṣa-Parvata-Nivāsinām Varnanam
Description of Regions, Mountains, and Their Inhabitants
अथापरे जनपदा दक्षिणा भरतर्षभ | द्रविडा: केरला: प्राच्या भूषिका वनवासिका:,भरतश्रेष्ठ] अब जो दक्षिणदिशाके अन्यान्य जनपद हैं उनका वर्णन सुनिये--द्रविड, केरल, प्राच्य, भूषिक, वनवासिक, कर्णाटक, महिषक, विकल्प, मूषक, झिल्लिक, कुन्तल, सौहृद, नभकानन, कौकुट्टक, चोल, कोंकण, मालव, नर, समंग, करक, कुकुर, अंगार, मारिष, ध्वजिनी, उत्सव-संकेत, त्रिगर्त, शाल्वसेनि, व्यूक, कोकबक, प्रोष्ठ, समवेगवश, विन्ध्यचुलिक, पुलिन्द, वल्कल, मालव, बल्लव, अपरबल्लव, कुलिन्द, कालद, कुण्डल, करट, मूषक, स्तनबाल, सनीप, घट, सूंजय, अठिद, पाशिवाट, तनय, सुनय, ऋषिक, विदभ, काक, तंगण, परतंगण, उत्तर और क्रूर अपरम्लेच्छ, यवन, चीन तथा जहाँ भयानक म्लेच्छक-जातिके लोग निवास करते हैं, वह काम्बोज
athāpare janapadā dakṣiṇā bharatarṣabha | draviḍāḥ keralāḥ prācyā bhūṣikā vanavāsikāḥ ||
สัญชัยกล่าวว่า “โอผู้ประเสริฐในหมู่ภารตะ บัดนี้จงฟังแว่นแคว้นอื่นทางทิศใต้: ทราวิฑะ เกรละ ปราจยะ ภูษิกะ และวนวาสิกะ” การเอ่ยนามเหล่านี้ทำให้มหากาพย์เผยภูมิทัศน์มนุษย์แห่งภารตะอันกว้างใหญ่ และชี้ว่าผลของสงครามมิได้จำกัดอยู่เพียงราชวงศ์เดียว。
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the epic’s vision of a morally consequential war whose effects and stakeholders span many peoples and regions; it frames the conflict as a matter of public order (rājadharma) affecting the whole land, not merely a private family dispute.
Sañjaya continues a geographical-ethnographic enumeration, turning to the southern janapadas and naming several peoples, as part of a broader survey of regions and groups connected to the great war.