Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

अध्याय ८८ — घटोत्कच-दुर्योधनयुद्धवर्णनम्

Ghaṭotkaca–Duryodhana Engagement

अवीवृषन्‌ बाणमहौघवृष्ट्या यथा गिरिं तोयधरा जलौघै: । सम्पीड्यमानस्तु शरौघवृष्ट्या धनंजयस्तान्‌ युधि जातरोष:

sañjaya uvāca |

avīvṛṣan bāṇamahaughavṛṣṭyā yathā giriṃ toyadharā jalaughaiḥ |

sampīḍyamānas tu śaraughavṛṣṭyā dhanañjayas tān yudhi jātarōṣaḥ ||

สัญชัยกล่าวว่า—ดุจเมฆฝนที่สาดกระหน่ำภูผาด้วยสายน้ำเชี่ยว พวกเขาก็ระดมยิงธนัญชัยด้วยห่าลูกศรอันหนาแน่น เมื่อถูกห่าศรนั้นกดดัน ธนัญชัยในท่ามกลางศึกก็พลุ่งพล่านด้วยโทสะอันรุนแรง

अवीवृषन्they rained (showered)
अवीवृषन्:
Karta
TypeVerb
Rootवृष् (वर्षणे)
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Plural, Parasmaipada
बाणarrow(s)
बाण:
Karma
TypeNoun
Rootबाण
FormMasculine, Accusative, Singular
महौघwith a great flood/stream
महौघ:
Karana
TypeNoun
Rootमहत् + ओघ
FormMasculine, Instrumental, Singular
वृष्ट्याby a rain/shower
वृष्ट्या:
Karana
TypeNoun
Rootवृष्टि
FormFeminine, Instrumental, Singular
यथाas, just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
गिरिम्mountain
गिरिम्:
Karma
TypeNoun
Rootगिरि
FormMasculine, Accusative, Singular
तोयधराःclouds (water-bearers)
तोयधराः:
Karta
TypeNoun
Rootतोयधर
FormMasculine, Nominative, Plural
जलौघैःwith torrents/floods of water
जलौघैः:
Karana
TypeNoun
Rootजलौघ
FormMasculine, Instrumental, Plural
सम्पीड्यमानःbeing pressed/afflicted
सम्पीड्यमानः:
TypeVerb
Rootसम् + पीड्
FormPresent passive participle (Śatṛ/Śānac in passive sense), Masculine, Nominative, Singular
तुbut, indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
शरौघwith a flood of arrows
शरौघ:
Karana
TypeNoun
Rootशरौघ
FormMasculine, Instrumental, Singular
वृष्ट्याby the shower
वृष्ट्या:
Karana
TypeNoun
Rootवृष्टि
FormFeminine, Instrumental, Singular
धनंजयःDhanañjaya (Arjuna)
धनंजयः:
Karta
TypeNoun
Rootधनंजय
FormMasculine, Nominative, Singular
तान्them
तान्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Plural
युधिin battle
युधि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुध् (युद्ध)
FormFeminine, Locative, Singular
जातarisen, born
जात:
TypeVerb
Rootजन्
FormPast passive participle (kta), Masculine, Nominative, Singular
रोषःanger, wrath
रोषः:
Karta
TypeNoun
Rootरोष
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Arjuna (Dhanañjaya)
A
arrows (bāṇa/śara)
R
rain-clouds (toyadharāḥ)
M
mountain (giri)

Educational Q&A

The verse highlights a warrior-ethic: steadfastness under overwhelming pressure. Arjuna’s anger is presented as a battle-response that intensifies resolve; ethically, it implies that strong emotion must be harnessed toward duty rather than allowed to become blind cruelty.

Sañjaya describes Arjuna being surrounded and struck by a massive volley of arrows, compared to clouds pouring rain on a mountain. Under this sustained assault, Arjuna becomes fiercely enraged on the battlefield, signaling an imminent counterattack.