Shloka 25
Bhīṣma’s Stuti of Keśava and Counsel on Nara–Nārāyaṇa (भीष्म-स्तवः; नरनारायण-प्रसङ्गः)
ततः स तूर्ण रुधिरोदफेनां कृत्वा नदीमाशु रणे रिपूणाम् । जगाम सौभद्रमतीत्य भीष्मो महारथं पार्थमदीनसत्त्व:
tataḥ sa tūrṇaṃ rudhirodaphenāṃ kṛtvā nadīm āśu raṇe ripūṇām | jagāma saubhadram atītya bhīṣmo mahārathaṃ pārtham adīnasattvaḥ || sa pragṛhya mahāghoraṃ nistriṃśavaram āyasam | padātis tūrṇam ānarcched rathasthaṃ puruṣarṣabhaḥ ||
สัญชัยกล่าวว่า—แล้วภีษมะ ผู้ว่องไวและไม่ย่อท้อในดวงใจ ได้ทำให้ในสนามรบประหนึ่งมีสายน้ำไหลบ่าซึ่งเต็มไปด้วยโลหิตศัตรูที่ฟองฟู และเมื่อก้าวล่วงสौภัทร (อภิมันยุ) แล้ว ก็รุดหน้าเข้าประจันมหารถีปารถะ (อรชุน) ต่อมา บุตรศัลยะ ผู้เป็นยอดแห่งบุรุษ ได้ชักดาบเหล็กเล่มใหญ่ชั้นเลิศอันน่าสะพรึงกลัว แล้วพุ่งไปด้วยเท้าเข้าหานักรบผู้ประจำอยู่บนรถศึก
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the kṣatriya ethos of steadfast courage and decisive action in war, while also underscoring the Mahābhārata’s ethical tension: heroic duty is pursued amid terrifying, dehumanizing violence (the ‘river of blood’), inviting reflection on the cost of righteous conflict.
Sañjaya describes Bhīṣma’s rapid advance: he cuts through enemies so fiercely that the battlefield is likened to a foaming river of blood. He bypasses Abhimanyu and moves to engage Arjuna, taking up a dreadful iron sword and rushing toward a chariot-borne opponent.